Sunumuna en başta Kur'an'dan "anlama" ve türevlerinin geçtiği ayetleri vererek başlayan Sezai ARICIOĞLU, aşağıda numaraları verilen ayetlerin meallerini verdi.
Bakara 88, 171; Tevbe87; Münafikun 3,7; Araf 179 Nisa 78,94 Fussilet 44, Rad 31 Müminun 68, Şuara 24.
Daha sonra "karşıt" "karşıtlık" ve "anlama" kavramlarının tanımlarına; anlamak 1. Bir şeyin ne demek olduğunu, neye işaret ettiğini kavramak: Yıldızın hemen altında, namluya benzer bir başka şekil var, bunun bir tabanca olduğunu anlamakta gecikmiyorum. 2. Yeni bilgileri eskileriyle bir araya getirerek sonuç niteliğinde başka bir bilgi edinmek. 3. Sorup öğrenmek. 4. Doğru ve yerinde bulmak: Hani bunu anladık ama! 5. Birinin duygularını, istek ve düşüncelerini sezebilmek: Kabul etmeyeceğini ben daha o gün anlamıştım. 6.Bir şey hakkında bilgisi bulunmak: Hele bir de denizcilikten anlamıyorsanız su üstünde bahadırlık göstermek yerine beceriksizlik göstereceksiniz demektir. Yarar sağlamak: Bu ilaçtan hiçbir şey anlamadım. argo Sahip olmayı istemek, dileğinin yerine getirilmesini istemek: "Yediğinden biz de anlayalım." Karşıt 1. Birbirlerinin biçimsel (çelişik) olarak değil, içerikçe karşısına konmuş (kavramlar). (Ör. Ak-kara, doğru-yanlış karşıt kavramlardır; oysa ak'ın çelişiği ak-olmayan'dır.) 2. Öznesi ve yüklemi aynı olan, ama biri olumlu öteki olumsuz olan iki tümel önermenin birbiri karşısındaki durumu. (Ör. "Bütün insanlar ölümlüdür." "Hiç bir insan ölümlü değildir." Olumsuzluk yüklemin içinde de dile getirilebilir: "Bütün insanlar ölümsüzdür." gibi.)Nitelik ve durumları birbirine büsbütün aykırı olan, zıt, kontrast
karşıtlık, 1. Karşıt olma durumu, zıddiyet, mübayenet, tezat, zıtlık, kontrast: Baştan ayağa karşıtlıklarla dolu bir varlık; aynı zamanda iğrenç ve saygıdeğer, aşağılık ve yüce, ödlek ve cesur -A. İlhan. 2. İki organ, iki sistem arasındaki görevlerin zıt olması durumu, karşı gelim. 3. Bir teoremin karşıtının da doğru olması durumu. 4. Başkalarının istek, dilek veya buyruklarının tersine davranma eğilimi şeklinde yer verildikten sonra anlama fiilinin yine de teknik olarak tek taraflı bir fiili içerdiğinin unutulmaması gerektiği vurgulandı.Vahyin başlangıcından sonuna anlamamak anlayamamak anlaşılmamak şeklinde hiçbir itirazın gelmediğinin altını çizildiği seminer ; anlamada etkili olan faktörlerin sıralanması ile devam etti.
Sezai ARICIOĞLU bu kısımda şunları söyledi :
"Mesela anlatan. Mesela anlatılan dil ve üslup. Yer ve zaman. Muhatapların durumu. Toplumsal şartlar. Antropolojik ve jeopolitik unsurlar. İnsanların ve toplumların öncelikleri gibi daha da sayabileceğimiz birçok faktör anlama fiiline etki edecektir. Bunu vahye aktardığımızda ise durum hemen hemen aynıdır. Vahiyde anlatan Alemlerin Rabbi olan Allah'tır. Dil Arapçadır. Hatta dönemin Arapçasıdır. Yer putperest ve totaliter bir yapıya sahip olan Mekke'dir. Tarih miladi 7.yüzyılın başlarıdır. İsa'nın üzerinden altı asır geçmiş ortada kurumsal ve toplumsal anlamda İsevilik diye bir şey kalmamıştır."
Daha sonra karşıt anlamlar üzerinden örnekler verildi. Karşıtlığın kavramlar üzerinde olduğu kadar şahıslar üzerinden anlaşılabileceğinin vurgulandığı seminerde Musa / Firavun, İbrahim / Nemrut gibi örneklere yer verildi.
Kur'anın bugün hala indiriliş gayesi dışında bir takım şekillerde kullanıldığına dikkat çekildikten sonra (mücadele 9) , (Fecr 15-16), (nahl 90), (naziat 37-41), (gaşiye 2-7), (Leyl 5-10,15-18), (Şems 8-10), (bakara 26-27), (Ra'd 19-22), ayetleri üzerinden karşıt kavramların nasıl kullanıldığı açıklandı.
İlk zamanlar eş anlama yakın olmakla beraber bugün itibariyle anlamları karşıt hale gelen kavramlarla ilgili olarak ise şunlar söylendi:
"Mesela salahat ve hasenat kavramlarını düşünelim. Bu iki kavram da hayırlı, iyi iş anlamındadır. İyi ve hayırlı iş nedir? Kötü işin zıddıdır. Peki kötü iş nedir? İçki içmek, kumar oynamak, yalan söylemek vb. hepsi kötü işlerdir. Aç birini doyurmak yolu olmayan bir köye yol yapmak, içme suyu getirmek, köprüler barajlar inşa etmek hepsi iyi işlerdir. Ancak bunlar mevcut durumu değiştirmeye yönelik işler değildir. İşte bugün Salih amelle hasen amel ayrımı böyledir. Bugün Salih amel; yol, içme suyu, açları doyurmak değil toplumsal yapıyı ıslaha yönelik eylemliliklerdir. Kalıcı olan da budur. Yoksa ülkenin her tarafının 24 metrelik duble yollarla donatsanız haklın özünde olan değişmedikçe bu hasenatçı yaklaşım azgınlık ve tuğyanın daha da artmasından başka bir işe yaramayacaktır. Bugün hasene insanın mevcut haline hizmet etmektir. Mevcut hal Salih değilse bu hasene nasıl bir hal alır? Dolayısıyla bu daha büyük bir kayıp hatta kötülük ve hatta ihanete bile varabilir. Toplumsal vicdanlar bütünü çıkmaza girdiğinde (kemalizme yaslandığında mesela) kendi durumunu haklı gösterecek güya hayırlı işlere yönelir. Bunun adı günümüzde sağcılaşma, muhafazakârlık, milliyetçilik ya da hasenatçılıktır."
Sunumdan sonra yeni bir uygulama olarak belirlenen bir forum konusu gündeme alındı. Forum aşağıdaki pasajın üzerinde gerçekleştirildi.
"Bir kişinin amacı Antalya'dan, İstanbul'a seyahat etmektir. Bu hedefi gerçekleştirmek için ilk önce deniz, kara, hava ve demir yolu şeklinde genel bir tercihini yapar. Bu tercih onun temel olarak ulaşım stratejisinin temelini teşkil etmektedir. Bu dört seçenek arasındaki fark hiçbir karışıklığa meydan vermeyecek kadar nettir. Eğer bu birey kara yolunu tercih etmişse; bu sefer otomobille mi? yoksa otobüsle mi? Seyahat edeceğine karar vermesi gerekir. Genel karayolu stratejisi içerisindeki bu karar daha spesifiktir bu duruma da yöntem diyebiliriz. Kişinin belirlemiş olduğu hedefi gerçekleştirmesi bunlarla da sınırlı değildir. Bireyin hangi gün ve saat kaçta? gibi özelde kararlar vermesi gerekecektir. Bir hedefe ulaşmak için belirlenen strateji oldukça önemlidir. Çünkü özelde kullanılan yöntem-teknik ve araçlar tamamıyla bu strateji içerisinde işlev görmektedir. Yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi stratejiyi daha kısa vadeli ama daha somut ve ayrıntılı faaliyetlere bölerek uygularız. Başlangıçta oldukça kuramsal olan bu yapı uygulama esnasında somutlaştırılması gerekir."
Herkesin söz aldığı forum çok canlı ve dinamik bir şekilde yaklaşık 45 dakika devam etti.
"İslami mücadele"-"strateji"-"yöntem"-"taktik"-"istişare"-"istişarede yöntem ve teknik" başlıklarının gündeme geldiği forum canlı ve dinamik bir şekilde yaklaşık 45 dakika devam ettikten sonra program sona erdi.
