İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, İran’ın “İslamabad mutabakatı” kapsamında öne sürdüğü yedi şart yerine getirilmeden Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayacağını söyledi. Kalibaf ayrıca ABD’nin son dönemde bir arabulucu üzerinden Tahran’a yeni teklifler sunduğunu açıkladı.
Kalibaf, pazar günü Meclis’in açık oturumunda yaptığı konuşmada, “Medyada başka şeyler söyleyen Amerikalılar, yakın zamanda bir arabulucu aracılığıyla teklifler sundu” dedi.
Washington’un “zamanı tüketme ve tek taraflı talepler dayatma döneminin sona erdiğini anlaması gerektiğini” belirten Kalibaf, İran’ın tutumunun “açık ve nihai” olduğunu vurguladı.
Kalibaf, “İslamabad mutabakatı kapsamındaki yedi şartımız yerine getirilmedikçe Hürmüz Boğazı açılmayacak” ifadelerini kullandı.
Tahran’ın güvenlik politikalarını her gün ABD’li yetkililerin yaptığı açıklamalara veya sosyal medya paylaşımlarına göre belirlemeyeceğini belirten Kalibaf, İran’ın Washington’un “fiilî davranışlarını” esas alacağını söyledi.
İran’ın 7 şartı neler?
İran makamları yedi şartın tamamını resmen açıklamadı. Ancak daha önceki haberlerde üst düzey bir İranlı yetkiliye dayandırılan şartlar arasında şu maddelerin bulunduğu aktarılmıştı:
Deniz ablukasının kaldırılması.
Dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması.
İran petrol ihracatına yönelik yaptırımların kaldırılması.
ABD’nin İran’a yönelik askerî operasyon ve tehditlerini sona erdirmesi.
İran ve müttefiklerine karşı yürütülen savaşın sona erdirilmesi.
ABD güçlerinin İran çevresindeki bölgelerden çekilmesi.
İran’a verilen zararların tazmin edilmesi ve nükleer ile füze kapasitesine müdahale edilmeyeceğinin taahhüt edilmesi.
ABD’den arabulucu üzerinden yanıt
Kalibaf’ın açıklaması, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Katar üzerinden ABD’den İran’ın önerisine ilişkin yanıt almasından birkaç gün sonra geldi.
İran’ın önerisi, güven oluşturmak amacıyla yedi günlük bir süre öngörüyor. Gerekli adımların uygulanması halinde bu sürenin sonunda Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve deniz anlaşmazlık, planın içeriğinden varlıkların serbest bırak ulaşımının normal şekilde başlaması planlanıyor.
Reuters’a göre iki taraf arasındaki temel anlaşmazlık, planın içeriğinden ziyade atılacak adımların hangi sırayla uygulanacağı konusunda yoğunlaşıyor.
Tahran, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantıları sırasında Hürmüz Boğazı’nın yedi gün içerisinde yeniden açılması karşılığında ABD’den İran limanlarına yönelik ablukanın kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve İran petrol ihracatına yönelik yaptırımlarda muafiyet sağlanmasını istemişti.
İran daha sonra Washington’dan öneriye ilişkin resmî yanıt aldığını açıklamış ancak yanıtın ayrıntılarını kamuoyuyla paylaşmamıştı.
“Savaşıyor ve sıra İran’ın askerî mücadelesini de müzakere ediyoruz”
Kalibaf, diplomatik girişimlerin yanı sıra İran’ın askerî mücadelesini de sürdüreceğini belirtti.
“Biz savaşıyor ve müzakere ediyoruz” diyen Kalibaf, Tahran’ın diplomasiyi, kendi ifadesiyle, “sahadaki askerî üstünlüğünü pekiştirmek ve İran halkının haklarını güvence altına almak” için kullanacağını söyledi.
İran’ın askerî cephede de “tüm gücüyle” varlığını sürdüreceğini belirten Kalibaf, ABD ile karşılaşmada “yeni sürprizler” yaşanacağını söyledi.
Kalibaf ayrıca müzakere masasında zafer kazanmak isteyen tarafın savaşa hazır olması gerektiğini savundu.
İran ile ABD arasındaki görüşmelerde Katar ve Pakistan’ın arabuluculuk çabaları sürerken, taraflar arasında savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’ndan deniz trafiğinin tamamen yeniden başlamasına ilişkin şartlar konusunda anlaşmazlık devam ediyor.
Hürmüz Boğazı, son aylarda iki ülke arasındaki gerilimde Tahran’ın en önemli baskı araçlarından biri haline geldi.
