İran, ABD ile savaşın sona erdirilmesine yönelik şartlarından vazgeçmeyeceğini yineleyerek müzakerelerin iki gün içinde yeniden başlatılması teklifini savundu. İran Devrim Muhafızları ise Hürmüz Boğazı'nın tamamen kapalı olduğunu belirterek ABD Başkanı Donald Trump'ın stratejik su yolu üzerinde kontrol sağlandığı ve deniz mayınlarının temizlendiği yönündeki iddialarını yalanladı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, haftalık basın toplantısında yaptığı açıklamada, Tahran'ın sunduğu teklifin masadaki en mantıklı öneri olduğunu söyledi.
Bekayi'nin açıklamaları, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun İran'ın bazı şartlarını "skandal, saçma ve gerçek dışı" olarak nitelendirmesinin ardından geldi.
İranlı sözcü, "İran'ın müzakereler başlamadan önce ABD'nin yasa dışı yaptırımlarının ve kendisine uygulanan deniz ablukasının kaldırılmasını, ayrıca tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesini talep etmesi mantıksız mı?" diye sordu.
İran'ın taleplerinde mantık dışı hiçbir unsur bulunmadığını savunan Bekayi, asıl mantıksızlığın ABD'nin müzakereler devam ederken İran'a saldırması ve iki taraf arasında daha önce varılan mutabakatları ihlal etmesi olduğunu belirtti.
Tahran'ın daha önce müzakerelerin yeniden başlaması için gerekli düzenlemelerin yedi gün içinde tamamlanmasını öngören planının iki güne indirildiğini aktaran Bekayi, bu adımın İran'ın iyi niyetini ve diplomatik süreci hızlandırmaya hazır olduğunu gösterdiğini ifade etti.
Planın uygulanmasının çatışmaların durdurulmasına, ABD'nin deniz ablukasını sona erdirmesine, yaptırımların kaldırılmasına ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasına bağlı olduğunu vurgulayan Bekayi, Tahran'ın yeni bir teklif sunmadığını, daha önce ortaya koyduğu planın arkasında durduğunu kaydetti.
İranlı sözcü, taleplerinin Tahran'ın açıklamasına göre daha önce İslamabad'da varılan mutabakatta ABD'nin üstlendiği yükümlülüklere dayandığını belirtti. Bekayi, Washington'ın söz konusu mutabakat kapsamında 14 maddeyi kabul ettiğini ancak daha sonra yükümlülüklerini yerine getirmekten vazgeçtiğini öne sürdü.
Ayrıca ABD'nin mutabakatı ihlal etmesinden önce Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin yaklaşık yüzde 65'inin savaş öncesindeki seviyelere döndüğünü söyledi.
Bekayi'nin açıklamaları, ABD Dışişleri Bakanı Rubio'nun pazar günü yaptığı değerlendirmelerin ardından geldi. Rubio, İran'la yürütülen müzakerelerde somut bir ilerleme sağlanamadığını ve Tahran'ın taleplerinin kabul edilemez olduğunu belirtmişti.
Washington'ın diplomatik çözümü tercih etmeye devam ettiğini söyleyen Rubio, buna karşın tarafların herhangi bir anlaşmaya yaklaşmadığını ifade etmişti.
Devrim Muhafızları'ndan Trump'a Hürmüz resti
Diplomatik açıklamalar sürerken İran Devrim Muhafızları Sözcüsü Tuğgeneral Hüseyin Muhibî, ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki deniz mayınlarının temizlendiğine ilişkin iddialarını reddederek stratejik su yolunun tamamen kapalı olduğunu söyledi.
İran'ın Defa Press haber sitesine konuşan Muhibî, boğazdaki savaş mayınlarının temizlendiğine ilişkin açıklamaların "tamamen yalan" olduğunu belirterek bölgede hiçbir deniz mayınının kaldırılmadığını ifade etti.
Muhibî, "Mayın temizleme operasyonları gerçekleştirmek için Hürmüz Boğazı'na girmeye kimse cesaret edemez" dedi.
İranlı yetkili, bölgede gemi ve petrol tankerlerine yönelik olaylar yaşanmaya devam ederken Trump'ın ABD'nin boğaz üzerinde kontrol sağladığını nasıl iddia edebildiğini de sorguladı.
Son günlerde petrol tankerlerinin maruz kaldığı olayların, Washington'ın deniz ulaşımını güvence altına aldığı yönündeki açıklamalarının gerçeği yansıtmadığını savundu.
Buna karşılık ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ana deniz ulaşım güzergâhlarındaki mayınların ABD güçleri tarafından temizlendiğini açıklıyor. Komutanlık ayrıca İran'ın gemilerin deniz mayınlarına maruz kaldığına ilişkin bazı iddialarını reddediyor.
ABD'den Irak'a baskı
Öte yandan Bekayi, ABD'nin Irak'a İran sınırındaki sınır kapılarının büyük bölümünü kapatması yönünde baskı uygulamasını eleştirdi.
İranlı sözcü, bu tür girişimlerin Tahran ile Bağdat arasındaki ikili ilişkilere zarar vermemesi gerektiğini vurguladı.
Bekayi'nin açıklamaları, Irak Dışişleri Bakanı'nın Washington yönetiminin Bağdat'ı İran sınırındaki ticari geçişlere yönelik kısıtlamaları artırmaya teşvik ettiğine ilişkin değerlendirmelerinin ardından geldi.
İranlı sözcü ayrıca ülkesinin kara ticaretini sınırlandırmayı amaçlayan ABD öncülüğündeki askeri görev gücü oluşturulmasına da karşı çıktı.
Bekayi, bu girişimin Trump liderliğindeki Cumhuriyetçi Parti'nin Kongre ara seçimlerinde yaşadığı kayıpları gündemden uzaklaştırma çabası olduğunu savundu.
Yaşanan gelişmeler, Washington ile Tahran arasında Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen diplomatik girişimlerin sürdüğü bir dönemde yaşanıyor.
Taraflar, savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunda izlenecek adımlar üzerinde anlaşmazlık yaşıyor. İran, müzakerelerin yeniden başlaması için önce deniz ablukasının kaldırılmasını ve yaptırımların sona erdirilmesini isterken Washington, nükleer program ve deniz ulaşımı konusunda Tahran'dan taviz koparmaya çalışıyor.
