Filistinli mültecilerin hizmet aldığı Birleşmiş Milletler Yakın Doğu’daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansının (UNRWA), finansman yetersizliği nedeniyle aldığı kısıtlama kararlarının ardından, sunduğu hizmetlerin aksamasına ilişkin endişeler artıyor. Söz konusu kısıtlamaların, İsrail’in uyguladığı kısıtlamalar ve yıkıcı savaşın etkileri nedeniyle son derece ağır koşullarda yaşam mücadelesi veren Gazze Şeridi sakinlerini daha da olumsuz etkilemesi bekleniyor.
Bu kapsamda Gazze Şeridi Ortak Mülteci Komitesi, UNRWA Genel Komiseri Christian Saunders’a ve kurumun Gazze’deki operasyon direktörüne acil bir mektup gönderdi. Komite, mültecilere sunulan hizmetlerin kısıtlanmasına ve personelin işten çıkarılmasına karşı olduğunu vurgulayarak, tahminlere göre yaklaşık 70 milyon dolara ulaştığı belirtilen mali açığın kapatılması için “acil ve sürdürülebilir çözümler” bulunması çağrısında bulundu.
Komitenin yayımladığı açıklamada, Filistinli mülteci toplumunun, Filistinli mültecilere hizmet vermek amacıyla kurulan Birleşmiş Milletler kuruluşu UNRWA’yı desteklemeye devam ettiği belirtildi. Açıklamada, kurumun eğitim, sağlık, yardım ve çevre sağlığı alanlarında temel sorumluluklar üstlendiği vurgulandı. Ayrıca UNRWA’nın, başta 194 sayılı karar olmak üzere uluslararası meşruiyet kararları doğrultusunda mültecilerin geri dönüş ve tazminat haklarıyla bağlantılı siyasi ve hukuki bir sorumluluk taşıdığı ifade edildi.
Açıklamada, Gazze Şeridi’nin yıkıcı savaşın ardından “geniş çaplı bir insani felaketle” karşı karşıya olduğu kaydedildi. Binlerce kişinin hayatını kaybettiği veya yaralandığı, konutların ve altyapının büyük ölçüde yıkıldığı belirtilirken, çok sayıda ailenin çadırlarda ve barınma merkezlerinde son derece ağır koşullar altında yaşamını sürdürdüğü aktarıldı. Gıda, ilaç ve temel hizmetlerde ciddi eksiklikler yaşandığına dikkat çekilen açıklamada, eğitim ile psikososyal desteğe duyulan acil ihtiyacın da altı çizildi.
UNRWA’nın yeterli mali destek alamadığını açıklamasının ardından hizmetlerini kısıtlamaya yöneldiği, bazı çalışanlarını işten çıkardığı ve emekliye ayrılan personelin yerine yeni çalışan almadığı belirtildi. Haberde, ABD yönetiminin UNRWA’ya yönelik mali yükümlülüklerini yerine getirmediği ifade edildi. Bu tutumun, kurumun rolünü ortadan kaldırmak isteyen İsrail’in yaklaşımıyla örtüştüğü kaydedildi.
İsrail’in UNRWA ile tüm ilişkilerini kesme kararı aldığı, kurumun Filistin topraklarındaki faaliyet iznini iptal ettiği, ardından Doğu Kudüs’teki ofislerinin kapatıldığı ve Gazze Şeridi sakinlerine yardım ulaştırmasının engellendiği belirtildi.
Komitenin altı temel talebi
Filistinli mültecilerin haklarına ilişkin sorumlulukları çerçevesinde hareket ettiğini belirten Ortak Mülteci Komitesi, mektubunda altı temel talebe yer verdi.
Komite, Genel Komiser’den alternatif ve sürdürülebilir finansman kaynakları oluşturmak için derhal harekete geçmesini; bağışçı ülkeler, Arap ülkeleri ve Körfez ülkeleriyle temaslarını yoğunlaştırmasını istedi. Yaklaşık 70 milyon dolara ulaştığı belirtilen mali açığın kapatılması ve yükün çalışanlarla mültecilerin omuzlarına bırakılmaması amacıyla ilgili başkentlere acil ziyaretler düzenlenmesi çağrısı yaptı.
Komite ayrıca, mali krize adil ve sürdürülebilir bir çözüm bulunana kadar personelin işten çıkarılmasına veya görevlerinden uzaklaştırılmasına ilişkin karar ve uygulamaların dondurulmasını istedi. Çalışanların iş haklarına zarar verecek ya da mültecilere sunulan hizmetleri azaltacak adımların durdurulması gerektiğini belirtti.
Binlerce çalışanı ve yüz binlerce mülteciyi etkileyen hayati kararların, temsilcilerle ciddi ve şeffaf bir diyalog yürütülmeden alınmaması gerektiğini vurgulayan Komite, Gazze’deki insani felaketin boyutlarına uygun olağanüstü bir plan hazırlanmasını da talep etti.
Söz konusu planın eğitim, sağlık, yardım ve çevre sağlığı hizmetlerinin devamlılığını güvence altına alması ve mültecilerin içinde bulunduğu olağanüstü koşulları dikkate alması gerektiği ifade edildi. Komite, hizmetlerin kısıtlanmasının veya kurumun ihtiyaçlara yanıt verme kapasitesinin zayıflatılmasının mültecilerin yaşadığı acıları daha da artıracağı uyarısında bulundu.
Komite, UNRWA Genel Komiseri ve Gazze’deki operasyon direktörünü, mülteci toplumunun ve temsilcilerinin görüşlerini dinlemek üzere bir toplantı düzenlemeye çağırdı. Görüşmede işten çıkarma ve hizmet kısıtlamalarının doğuracağı risklerin ele alınması, çalışanların korunması, hizmetlerin sürdürülmesi ve mali krizin sorumlu bir yaklaşımla çözülmesi için somut adımlar üzerinde uzlaşılması istendi.
Açıklamada UNRWA’nın yalnızca yardım hizmetleri sunan bir kuruluş olmadığı, aynı zamanda “Filistinli mültecilerin davasının ve haklarının uluslararası tanığı” olduğu vurgulandı. Kurumun zayıflatılmasının yalnızca çalışanları değil, mültecilerin yaşamlarını, haklarını ve çocuklarının geleceğini de etkileyeceği uyarısı yapıldı.
Öte yandan Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) Yürütme Komitesi üyesi ve Mülteci İşleri Dairesi Başkanı Ahmed Ebu Huli de UNRWA çalışanlarının işten çıkarılması veya mali açık nedeniyle personel sayısının azaltılmasının sonuçları konusunda uyarıda bulundu.
Ebu Huli, söz konusu uygulamaların UNRWA’nın istikrarını ve Filistinli mültecilere hizmet sunmayı sürdürme kapasitesini tehdit ettiğini belirtti. Ayrıca kısa süre içinde ek finansman sağlanamaması durumunda çok sayıda çalışanın işten çıkarılabileceğine ilişkin açıklamalarından duyduğu endişeyi dile getiren bir mektubu da Genel Komiser’e gönderdi.
