Avrupa-Akdeniz İnsan Hakları Gözlemevi (Euro-Med Monitor), İsrail işgal güçlerinin İsrailli sivil şirketlerin de katılımıyla Gazze Şeridi'nde yıkılan mahalle ve binaların enkazını sistematik biçimde parçalayıp işgal altındaki bölgelerden Gazze dışına taşıdığını belirterek, bunun soykırım suçuna ilişkin maddi delillerin ve enkaz altında bulunan kayıpların naaşlarının yok edilmesi riskini taşıdığı uyarısında bulundu.
Gözlemevi, pazartesi günü yayımladığı açıklamada söz konusu çalışmaların kayıpları kurtarma, yolları açma veya yeniden imara hazırlık amacı taşımadığını; aksine işgal güçlerinin kontrolündeki kapalı askeri bölgelerde, uluslararası ve yerel soruşturma ekiplerinin olay yerlerini incelemesine fırsat verilmeden yürütüldüğünü ifade etti.
Açıklamaya göre işgalci İsrail, ayakta kalan yapıların yıkılması, enkazın parçalanması, karıştırılması ve taşınması işlemlerini; adli tıp ekipleri, kriminal inceleme uzmanları ve patlamamış mühimmat uzmanlarının delil toplama ve inceleme yapmasından önce gerçekleştiriyor.
Gözlemevi, Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği'nin Nisan 2026'da yayımladığı ortak ön hasar değerlendirmesine göre Gazze'de Ekim 2025 itibarıyla yaklaşık 68 milyon ton enkaz bulunduğunu, ancak bu rakamın sonraki yıkımları kapsamadığını hatırlattı.
Sahadaki ilk verilere dayanarak en az 10 milyon ton enkazın işgal güçlerinin kontrolündeki bölgelerden kaldırıldığı, parçalandığı veya başka yerlere taşındığı tahmin edilirken, bu alanların Gazze Şeridi'nin yaklaşık yüzde 66'sını kapsadığı belirtildi.
Gözlemevi, işgal rejimi İsrailli sivil şirketler tarafından işletilen ve işgal ordusunun koruması altında faaliyet gösteren yaklaşık 400 iş makinesinin, Gazze'nin doğusu ve güneyinde kalan binaları yıktığını, enkazı parçalayıp kamyonlara yükleyerek bölge dışına taşıdığını aktardı.
Son haftalarda her gün yaklaşık 100 işgalci İsrail kamyonunun enkaz yüklü şekilde Gazze'den çıkarıldığının tespit edildiği kaydedilen açıklamada, bu malzemelerin işgalci İsrail içindeki açıklanmayan noktalara ve işgal altındaki Batı Şeria'nın güneyine taşındığı ifade edildi. soykırımcı İsrail makamlarının taşınan enkaz miktarı, güzergâhlar ve boşaltma noktalarına ilişkin herhangi bir bilgi paylaşmadığı, bağımsız denetime de izin vermediği vurgulandı.
Gözlemevi, bu uygulamaların Gazze'de işlendiği belirtilen soykırım suçları ile infazlar ve sivillere yönelik saldırılara ilişkin delillerin ortadan kaldırılması tehlikesini doğurduğunu belirtti. Enkaz alanlarında toplu mezarlar, ailelerin topluca hedef alındığı saldırılar ve evler, hastaneler ile sığınma merkezlerinde gömülü naaşların bulunabileceğine dikkat çekildi.
Açıklamada, enkazın parçalanıp taşınmasının suç mahallerindeki maddi delillerin bağlamını yok ettiği, uluslararası soruşturmalar açısından kritik öneme sahip bulguların geri döndürülemez şekilde kaybedilmesine neden olabileceği ifade edildi.
Gazze Sivil Savunma Teşkilatı'nın Temmuz 2026 verilerine göre enkaz altında hâlâ yaklaşık 8 bin 500 kayıp bulunduğu belirtilirken, ağır iş makineleriyle yürütülen çalışmaların naaşların parçalanmasına ve kimlik tespitini sağlayabilecek kişisel eşyaların kaybolmasına yol açabileceği uyarısı yapıldı.
Gözlemevi, bu durumun kayıp ailelerinin yakınlarının akıbetini öğrenme ve naaşlarını onurlu bir şekilde defnetme hakkını ihlal ettiğini belirterek, uygulamanın uluslararası insancıl hukuk ile Minnesota Protokolü hükümlerine aykırı olduğunu vurguladı.
Ayrıca enkazın yalnızca yıkıntılardan ibaret olmadığı; geri dönüştürülebilir inşaat malzemeleri, özel mülkiyet kapsamındaki eşyalar, resmi belgeler ve tapu kayıtları gibi ekonomik ve hukuki değere sahip unsurları da içerdiği ifade edildi. Bunların sahiplerinin rızası olmadan çıkarılması veya ticari amaçla kullanılması halinde bunun uluslararası hukuka göre yağma ve hukuka aykırı mülke el koyma kapsamında değerlendirilebileceği belirtildi.
Gözlemevi, söz konusu uygulamaların, Gazze'de yürütülen uluslararası ceza soruşturmalarını da doğrudan etkileyebileceğini ifade ederek, Uluslararası Ceza Mahkemesi Savcılığına bu iddiaları soruşturma çağrısında bulundu.
Açıklamada ayrıca, enkazın bu ölçekte kaldırılmasının yalnızca delilleri ortadan kaldırmakla sınırlı kalmadığı; mahallelerin, sokakların ve mülkiyet sınırlarının da silinmesine yol açarak Filistinlilerin topraklarıyla bağını zayıflattığı ve zorla yerinden etme ile etnik temizlik politikalarını pekiştirdiği savunuldu.
Gözlemevi, uluslararası topluma Gazze'den enkaz çıkarılmasının durdurulması, bağımsız uluslararası soruşturma ekiplerinin bölgeye girişine izin verilmesi ve tüm enkaz kaldırma faaliyetlerinin şeffaf biçimde denetlenmesi çağrısında bulundu.
