(Foto: Arşiv)
Teklif, 301. maddede yer alan "Türklüğü" ibaresinin, "Türk Milleti", ''Cumhuriyeti'' ibaresinin de ''Türkiye Cumhuriyeti'' olarak değiştirilmesini düzenliyor. Ayrıca, maddeye aykırı hareket edenlere verilecek cezanın üst sınırını 3 yıldan 2 yıla indirerek 301. maddeden dolayı alınan cezaların ertelenmesine de olanak sağlanıyor. Teklif ayrıca TCK'nın 301 ve 305. maddesine aykırı hareket edenlerle ilgili kovuşturma yapılmasını da Cumhurbaşkanının iznine bağlıyor.
Teklifin, hafta içinde TBMM Adalet Komisyonu'nun gündemine gelmesi bekleniyor.
"Türklüğü" yerine "Türk Milleti"; "Cumhuriyeti" yerine "Türkiye Cumhuriyeti" ifadesinin getirilmesinin düşünceyi ifade etme özgürlüğü adına bir açılım getirmeyeceği ortada. Zaten hukuktan arındırılmış yargı sistemi "Türklüğü" ifadesinden "Türk Milleti"ni anlıyor. Dolayısıyla değişen herhangi bir şey yok. Madde üzerinde biraz makyaj yapılmış oluyor. Değişen tek şey ceza üst sınırının 3 yıldan 2 yıla düşmesi!
"Değişiklikler rötuştan ibaret"
Değişikliklerin rötuşlardan ibaret olduğunu savunan ceza hukukçusu Ergin Cinmen, ifade özgürlüğü üzerindeki kısıtlamaların giderilmesi için maddenin tümden kaldırılması gerektiğini söyledi. BBC Türkçe'nin konuştuğu Cinmen, söz konusu maddelerin kaldırılmasının ceza yasasında hukuki bir boşluk yaratmayacağını savundu. 301 ve 305. madde üzerinden yürütülecek kovuşturmaların Cumhurbaşkanının iznine bağlanması konusuna da değinen Cinmen, geçmişte de benzer usullerin uygulanmış olduğunu hatırlattı ve bu yolla "hukuka siyasi idarenin karışmış olacağını" belirtti.
301'den kovuşturma izninin Adalet Bakanı'na verilmesi yönünde daha önce ağırlık kazanan görüşe karşın, son olarak bu iznin "kamu kararını gözetmeye uygun en yüksek makam" olarak nitelendirilen Cumhurbaşkanı'na verilmesi ağırlık kazandı.
Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Ekim ayında Strazburg'da Avrupa Konseyi'nde yaptığı konuşmada 301. maddenin değişmesi gerektiğini söylemişti. Avrupa Birliği Komisyonu da, Türkiye ile ilgili son ilerleme raporunda TCK 301'e yönelik eleştirilerini sıralamıştı. Çeşitli insan hakları kuruluşları da, ceza kanununun 301. maddesinin kaldırılmasını talep ediyordu.
301. maddede neler değişiyor?
301'deki değişiklik teklifi
Teklifte yer alan 301. madde şöyle:
- Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini veya Türkiye Büyük Millet Meclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ve Devletin yargı organlarını alenen aşağılayan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- Devletin askeri veya emniyet teşkilatını alenen aşağılayan kişi, 1. fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
- Eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.
- Bu suçtan dolayı kovuşturma yapılması Cumhurbaşkanının iznine bağlıdır.
301'in mevcut hali
TCK'nın 301. maddesinin yürürlükteki mevcut hali ise şöyle:
- Türklüğü, Cumhuriyeti veya Türkiye Büyük Millet Meclisini alenen aşağılayan kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini, Devletin yargı organlarını, askeri veya emniyet teşkilatını alenen aşağılayan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- Türklüğü aşağılamanın yabancı bir ülkede, bir Türk vatandaşı tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte bir oranında artırılır.
- Eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.
305. madde değişikliği
Teklifle, TCK'nın 305 maddesinde yer alan ve kovuşturma açılmasını Adalet Bakanının iznine bağlayan fıkra da değişiyor. Buna göre 305. maddeye aykırı hareketlerde kovuşturma açma yetkisi de Cumhurbaşkanının iznine bağlanıyor. Teklifle değiştirilen TCK'nın, 'Temel milli yararlara karşı hareket' başlıklı 305. maddesinin yürürlükteki hali de şöyle:
- Temel milli yararlara karşı fiillerde bulunmak maksadıyla veya bu nedenle, yabancı kişi veya kuruluşlardan doğrudan doğruya veya dolaylı olarak kendisi veya başkası için maddi yarar sağlayan vatandaşa, üç yıldan on yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adli para cezası verilir. Yarar sağlayan veya vaat eden kişi hakkında da aynı cezaya hükmolunur.
- Fiilin savaş sırasında işlenmiş ya da yararın basın ve yayın yoluyla propaganda yapmak için verilmiş veya vaat edilmiş olması halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
- Suç savaş hali dışında işlendiği takdirde, bu nedenle kovuşturma yapılması Adalet Bakanının iznine bağlıdır.
- Temel milli yararlar deyiminden; bağımsızlık, toprak bütünlüğü, milli güvenlik ve Cumhuriyetin Anayasada belirtilen temel nitelikleri anlaşılır.
