Fransa'daki olayları Batılı paradigmanın düştüğü paradokslar bağlamında değerlendiren Engin Özekinc, "Demokrasi, ülkelere göre not verilen bir karne ya da coğrafyaya göre şekil değiştiren bir ayrıcalık değildir. Bilakis herkesin amasız ve fakatsız uyması gereken ortak bir hukuk zeminidir. O zemin Paris'te başka, İstanbul'da başka, Brüksel'de başka işliyorsa; Batı'nın inşa ettiği demokrasi söylemi ahlaki inandırıcılığını kaybetmiş demektir. Ve Avrupa'nın bugün kendi sokaklarında verdiği sınav, Batı'nın yıllardır uyguladığı çifte standardın ve sergilediği ikiyüzlü tutumun da apaçık bir tasdikidir." diyor.
Avrupa sokaklarındaki öfke ve Batı'nın çifte standardı
Engin Özekinci / Star Açık Görüş
Son günlerde Avrupa şehirlerinde yükselen öfke, yalnızca ekonomik sıkıntıların, hayat pahalılığının veya gençlerin gelecek kaygısının bir sonucu olarak okunamaz.
Paris'te, Roma'da, Brüksel'de ve Avrupa'nın birçok şehrinde patlak veren protestolar; demokrasinin nasıl tanımlandığına, kamu düzeninin hangi yöntemlerle korunduğuna ve siyasal iktidarların toplumsal itirazlara nasıl yanıt verdiğine dair derin bir krizin göstergesidir.
Bugün yaşanan bu gelişmeler, Türkiye açısından bakıldığında çok daha temel bir çifte standardı ve söylem tutarsızlığını gündeme getirmektedir.
Dün Gezi Parkı olayları üzerinden Türkiye'yi demokrasi, insan hakları ve orantısız güç kullanımı konusunda acımasızca yargılayan, uluslararası kamuoyunda mahkûm etmeye çalışan Batı merkezli odaklar, bugün kendi sokaklarında yaşanan benzer eylemler karşısında bambaşka bir dil ve tutum benimsemektedir.
Samimiyet sınavı
Bir zamanlar Türkiye'deki polis müdahalelerini uluslararası kamuoyunun ana gündemi haline getiren, kullanılan biber gazını ve güvenlik güçlerinin yöntemlerini demokratik standartlar üzerinden tartışmaya açan çevreler, bugün Paris veya Brüksel sokaklarındaki sert müdahaleleri tamamen "kamu güvenliği ve düzeni" meselesi olarak sunmaktadır.
Kuşkusuz bu durum, protesto özgürlüğü ve insan hakları gibi evrensel ilkelerin; ülkenin adına, coğrafi konumuna ve Batı dünyası içindeki siyasi pozisyonuna göre nasıl esnetildiğini açıkça göstermektedir.
Bu tespitleri yapmak, Avrupa'daki eylemleri küçümsemek veya vatandaşların protesto hakkını tartışmaya açmak değil. Aksine bu sorgulama demokrasinin evrensel olduğu iddiasını gerçek bir tutarlılık ve samimiyet sınavından geçirmek için yapılmalıdır. Zira Gezi Parkı'nda başka, Paris'te veya Brüksel'de başka bir demokrasi anlayışının geçerli olması düşünülemez, kabul edilemez.
Uluslararası medyanın ikiyüzlülüğü
Nitekim gezi sürecinde CNN, BBC ve Reuters gibi uluslararası yayın kuruluşları, Türkiye'deki polis müdahalelerini kesintisiz canlı yayınlarla günlerce ekrana taşıyarak taraflı bir propaganda aygıtına dönüşmüştü. Ve haber başlıklarından seçilen görüntülere, ekrana çıkarılan uzmanlardan kullanılan kelimelere kadar her şey Türkiye'deki siyasal iktidarın meşruiyetini sorgulatmaya yönelikti.
Aynı medya aktörlerinin, bugün Avrupa kentlerinde tazyikli su, göz yaşartıcı gaz ve copların gölgesinde yaşanan şiddet olayları karşısında adeta sessizliğe bürünmesi ve olayları magazinsel bir asayiş haberi olarak sunması tesadüf değildir. Elbette demokratik bir devlette güvenlik güçlerinin kullandığı gücün hukuka uygunluğu ve orantılı olması sorgulanmalıdır. Ancak asıl sorun, bu sorgulamaların ülkelere ve siyasi yakınlıklara göre iki farklı tutumla yapılmasıdır.
Batı'da "asayiş" Türkiye'de "rejim tartışması"
Söz konusu çifte standardı görmek için çok uzağa gitmeye gerek yok.
Fransa'da 2018'de başlayan Sarı Yelekliler hareketinden günümüze kadar uzanan süreç, bu durumun en somut örneğidir. Akaryakıt zamlarıyla başlayıp derin bir ekonomik huzursuzluğa dönüşen protestolarda; kamu binaları zarar görmüş, yağma olayları yaşanmış ve polisin sert müdahaleleri sonucu Uluslararası Af Örgütü gibi kuruluşların raporlarına da yansıyan ağır yaralanmalar meydana gelmiştir.
Benzer şekilde 17 Ekim'de Brüksel'deki gösterilerde Belçika polisinin tazyikli su ve gaz kullanması, araçların devrilmesi ve yine Fransa'daki öğrenci eylemlerinde polisin orantısız güç kullanması, güvenlik tedbirlerinin sınırlarını yeniden tartışmaya açmıştır.
Ne var ki tüm bu tabloya rağmen Batı medyası ve siyasi söylemi, Fransa veya Belçika'nın demokratik rejimini sorgulamamakta; olayları yalnızca "kamu düzeninin sağlanması" veya "marjinal grupların taşkınlığı" paranteziyle ele almaktadır.
Türkiye'de benzer görüntüler ortaya çıktığında ise mesele doğrudan ülkenin demokratik niteliğine yönelik toptancı bir mahkumiyete dönüştürülmektedir.
Fransa'nın anayasal düzeni veya demokratik meşruiyeti hedef alınmazken, aynı ayrımın Türkiye için gözetilmemesi tam anlamıyla Batı'nın uyguladığı çifte standarttır. Bugün Fransız devletine kamu düzenini koruma hakkı tanınıyorsa, Türkiye'nin de aynı hakka sahip olduğu gerçeği göz ardı edilmiştir.
Meselenin özü oldukça nettir. Barışçıl gösteri yapmak, hükümet politikalarını eleştirmek ve kamuoyu oluşturmak demokratik bir haktır. Buna karşın sokakları yakıp yıkmak, kamu mallarını tahrip etmek, kişilere ve iş yerlerine saldırmak hiçbir hukuk düzeninde hak arama hürriyeti olarak nitelendirilemez. Zira bu açıkça vandalizmin bir parçasıdır. Gezi Parkı olaylarında yaşananlar da tam olarak bu sınırın aşılması, Türkiye'nin ekonomik ve siyasi olarak güçlü olduğu bir dönemde sokakların terörize edilmesiydi.
Demokrasinin coğrafyası olmaz
Dolayısıyla buradaki temel mesele, Avrupa'daki sert polis müdahalelerini örnek göstererek Türkiye'deki her uygulamayı peşinen haklı çıkarmak değildir. Bir yerdeki hukuki sapma veya yanlış, başka bir yerdeki ihlali kesinlikle meşrulaştırmaz. Asıl mesele; evrensel olduğu iddia edilen ilkelerin, istisnasız olarak herkes için aynı kararlılıkla ve objektiflikle savunulmasını talep etmektir.
Velhasıl, demokrasi, ülkelere göre not verilen bir karne ya da coğrafyaya göre şekil değiştiren bir ayrıcalık değildir. Bilakis herkesin amasız ve fakatsız uyması gereken ortak bir hukuk zeminidir. O zemin Paris'te başka, İstanbul'da başka, Brüksel'de başka işliyorsa; Batı'nın inşa ettiği demokrasi söylemi ahlaki inandırıcılığını kaybetmiş demektir. Ve Avrupa'nın bugün kendi sokaklarında verdiği sınav, Batı'nın yıllardır uyguladığı çifte standardın ve sergilediği ikiyüzlü tutumun da apaçık bir tasdikidir.
