"Andolsun, senden önceki peygamberlerle de alay edilmişti"

​"Andolsun, senden önceki peygamberlerle de alay edilmişti de içlerinden alay edenleri, o alay ettikleri şey (azap) kuşatıvermişti." Enbiya/41

Peygamberim, eğer şu anda seninle alay ediyorlarsa bilesin ki senden öncekiler de alaya alınmışlar ve bilesin ki kendilerini alaya alanlar sonunda hak ettikleri cezayı bulmuşlardır. Tabii bu âyet bir yandan Rasulullah efendimizi teselli ederken, öbür taraftan da onu yalanlamaya çalışanlar için de çok ciddi bir tehdit unsuru oluşturuyordu.

Sizler ey peygamber düşmanları! Seleflerinizin başına gelenleri bekleyin! Onların âkıbetlerine hazır olun! diyordu. Çünkü sizden öncekiler de şu anda sizin tavırlarınızı takındılar. Benim elçilerimi alaya aldılar da işledikleri tüm kötülükleri, yaptıkları tüm pislikleri, küfürleri, şirkleri yakalayıverdi onları. Allah’tan habersiz yaşadıkları hayatlarının kötü sonucu sarıverdi onları.

Yâni inkâr ettikleri, alay edip durdukları azap, kıyâmet gerçeği kendilerini çepeçevre kuşatıvermiştir. Ve artık bundan kaçıp kurtulmaları da mümkün değildir. Sizler de şu anda onu bekliyorsunuz. Dünyada müslümanlar karşısında rezil edici bir yenilgi, kahredici bir hezimet sizin için olduğu gibi, âhirette de dayanılmaz bir azap sizi beklemektedir. Rabbimizin bu tehdidi gerçekten hicretten iki yıl sonra gerçekleşiyordu. Çok geçmeden bu tehdit BEDİR de gerçekleşmiştir.

BASAİRUL KUR’AN

Râzî’nin bu ayete yönelik getirdiği temel açıklamalar şu şekildedir:

​1. ​Râzî’ye göre bu ayetin ilk ve en önemli iniş amacı, Müşriklerin alay, hakaret ve yalanlamalarına maruz kalan Hz. Muhammed’i (s.a.v.) teselli etmektir. Allah Teâlâ, Resulü’ne adeta şöyle demektedir:

"Bu kavmin sana yaptığı inkâr ve alaylar yeni bir şey değildir. Senden önce gelen büyük peygamberler de kendi kavimlerinden aynı muameleyi gördüler. Bu, hak davanın değişmez bir sünnetidir (kaderidir). Bu yüzden kalbini daraltma, sabret."

​2. "Alay Ettikleri Şeyin Kuşatması" Ne Demektir?

​Ayetin sonundaki "alay ettikleri şey onları kuşattı" ifadesi üzerinde genişçe durulur. İnsanlar alay ettikleri bir "söz" veya "azap tehdidi" tarafından nasıl kuşatılabilir? Râzî bunu iki şekilde açıklar:

​Sebep-Sonuç İlişkisi: Onları kuşatan şey bizzat alaylarının kendisi değil, alay etmelerinin bir sonucu olan ilahi azaptır. Müşrikler peygamberlerin azap uyarılarıyla alay ediyor, "Hadi getir şu azabı!" diyorlardı. İşte o hafife aldıkları, dalga geçtikleri azap vakti geldiğinde onları her taraftan sarmıştır.
​Kuşatmanın Niteliği: Râzî, "kuşatma" (hâka) kelimesinin, kaçışı olmayan, insanı çaresiz bırakan helak edici bir çemberi ifade ettiğini belirtir. Bu azap dünyada bedensel helak (Nuh tufanı, Ad ve Semud'un çarpılması vb.), ahirette ise ebedi cehennemdir.

​3. Alay Edenlerin Akıbeti ve İlahî Sünnet

​Fahreddin er-Râzî, bu ayetin müşrikler için çok ciddi bir tehdit ve uyarı barındırdığına dikkat çeker. Geçmiş kavimlerin alaycılıkları yüzünden nasıl tarih sahnesinden silindiklerini hatırlatarak, Mekke müşriklerine şu mesajın verildiğini söyler:

Sizden öncekiler de güçlerine ve kalabalıklarına güvenip peygamberleri küçümsediler. Ama ilahi adalet tecelli ettiğinde o güçleri onları kurtarmaya yetmedi. Eğer bu tavrınıza devam ederseniz, tarih tekerrür edecek ve aynı kuşatıcı azap sizi de yakalayacaktır.

​Özetle Râzî'nin Bakışı:
Tefsîr-i Kebîr'de bu ayet, hakkı tebliğ edenlerin tarih boyunca hep benzer zorluklarla karşılaşacağını gösteren bir teselli zırhı; batılda diretip mukaddesatla alay edenlerin ise eninde sonunda kendi kazdıkları kuyuya düşeceklerini beyan eden kozmik bir adalet kanunudur.

TEFSİRİ KEBİR