Yıllardır okullar, medya kuruluşları ve karar mercileri tarafından benimsenen bilindik dünya haritası, sınıflardaki panolardan hükümet binalarına kadar her yerde görülen küresel bir standart haline geldi.
Afrika merkezli "Africa No Filter" ve "Speak Up Africa" girişimlerinin önderliğinde yürütülen ve Afrika Birliği (AfB) tarafından desteklenen "Haritayı Düzeltin" (Correct the Map) kampanyasında, Dünya'yı oransız şekilde resmeden Merkatör Projeksiyonu kullanılarak hazırlanan bu haritalarda değişikliğe gidilmesi hedefleniyor.
Kampanya, Dünya'nın bazı bölgelerinin boyutunu büyütürken, başta Afrika olmak üzere bazı bölgeleri orantısız şekilde küçük gösteren Merkatör Projeksiyonu'ndan uzaklaşılmasını amaçlıyor.
BM Genel Kurulunda yapılan oylama sonucunda, Afrika başta olmak üzere kıtaların gerçek boyutlarının daha doğru şekilde yansıtıldığı haritaların dünya çapında kullanımının yaygınlaşması için destek verilmesine yönelik önerge kabul edildi.
Togo tarafından Afrika ülkeleri adına sunulan önerge, 164 ülkenin desteğini alırken 6 ülke çekimser kaldı ve ABD, karşı oy kullanan tek ülke oldu.
Bağlayıcı niteliği bulunmayan karar, ülkelerin kullandığı haritaların değiştirilmesini zorunlu kılmasa da dünya haritalarında alan büyüklüklerinin daha doğru gösterilmesine yönelik uluslararası girişimlere siyasi destek sağlaması açısından önem taşıyor.
"Harita yalnızca bir çizim değildir"
"Speak Up Africa" girişiminin İcra Direktör Yardımcısı Fara Ndiaye, AA muhabirine konuyla ilgili açıklamalarda bulundu.
Merkatör Projeksiyonunun, 1569'da Avrupalı denizcilerin kullanımı için geliştirildiğini hatırlatan Ndiaye, söz konusu projeksiyonun pusula doğrultularını korumasına karşın bölgelerin büyüklüklerinde bozulmaya yol açtığını anlattı.
Ndiaye, projeksiyonun ekvatordan uzak bölgeleri olduğundan büyük gösterdiğini, bu nedenle Avrupa ve Kuzey Amerika haritada büyürken, Afrika, Güney Amerika ve Güney Asya'nın olduğundan küçük göründüğünü ifade etti.
Haritaların yalnızca coğrafi gösterimler olmadığını belirten Ndiaye, "Harita hiçbir zaman yalnızca bir çizim değildir, kimin önemli olduğuna ilişkin bir anlatıdır. Bir çocuğun dünyaya dair gördüğü ilk görüntüdür ve hayatı boyunca onunla kalır." ifadelerini kullandı.
Ndiaye, "1,4 milyar nüfusa ve 54 ülkeye sahip bir kıta sürekli olarak gerçek büyüklüğünün yarısı kadar gösterildiğinde verilen mesaj sessiz ama açıktır: 'Burası daha küçük ve daha az önemli." değerlendirmesinde bulundu.
Araştırmaların, insanların Afrika'nın büyüklüğünü olduğundan küçük, Grönland, Rusya ve Kuzey Avrupa'yı ise olduğundan büyük düşündüğünü ortaya koyduğunu aktaran Ndiaye, bunun genç Afrikalıların kendilerine ilişkin algılarını da etkilediğini savundu.
Ndiaye, "Haritalar zihnimizdeki dünya haritasını şekillendiriyor, zihnimizdeki bu haritalar da diplomasiyi, yatırım kararlarını ve küresel öncelikleri etkiliyor. Bu nedenle mesele hiçbir zaman yalnızca coğrafyadan ibaret olmadı." dedi.
"Kusursuz bir harita istemiyoruz, adil bir harita istiyoruz"
Ndiaye, tek bir projeksiyonun kullanımını savunmadıklarını ve düz bir yüzeye aktarılan her dünya haritasının belirli ölçülerde bozulma içerdiği fikrine katıldıklarını vurguladı.
Merkatör Projeksiyonunun navigasyon için uygun olmaya devam ettiğini ancak sınıflarda veya telefon ekranlarında genel amaçlı dünya haritası olarak kullanılmasının doğru olmadığını savunan Ndiaye, "Kusursuz bir harita istemiyoruz. Adil bir harita istiyoruz ve projeksiyon tercihinin geçmişten sorgulanmadan devralınması yerine bilinçli şekilde yapılmasını talep ediyoruz." ifadelerini kullandı.
Ndiaye, "Bir bozulmayı uzun süre tekrarladığınızda artık bozulma gibi görünmemeye başlar. Gerçekmiş gibi algılanır." ifadesini kullandı.
Kampanya, BM kararıyla küreselleşti
BM Genel Kurulunun kabul ettiği ve Afrika'nın gerçek yüzölçümünü daha doğru yansıtan haritaların kullanımını teşvik eden "Haritayı Düzeltin" kararına da değinen Ndiaye, yapılan oylamanın önemine işaret etti.
Ndiaye, "Bizim için bu, tartışmanın yalnızca bize ait olmaktan çıkıp dünyanın meselesi haline geldiği an." değerlendirmesinde bulundu.
Kararın aynı zamanda Afrika'nın kendi iradesini ortaya koymasının bir göstergesi olduğunu belirten Ndiaye, Afrika'da başlatılan kampanyanın bir Afrika kurumu tarafından desteklendiğini, bir Afrika hükümeti tarafından BM'ye taşındığını ve ülkelerin büyük çoğunluğu tarafından kabul edildiğini vurguladı.
Ndiaye, kararın ardından atlasların bir gecede değişmesinin beklenmediğini ancak bu adımın hükümetler, yayıncılar ve teknoloji şirketleri için yeni bir referans noktası oluşturduğunu söyleyerek, başta Afrika Birliği üyeleri olmak üzere ülkelerin eğitim bakanlıklarından müfredata ve ders kitaplarına eşit alanlı haritaları dahil etmelerini beklediklerini bildirdi.
Medya kuruluşları ve yayıncıların da bölgelerin birbirlerine göre büyüklüklerinin önem taşıdığı durumlarda doğru projeksiyonları "editoryal standart" olarak benimsemeleri gerektiğini kaydeden Ndiaye, BM sisteminin de kararı kendi raporlarına ve materyallerine yansıtmasını istediklerini belirtti.
Bundan sonraki süreçte kararı uygulamak isteyen Afrika hükümetleriyle çalışacaklarını belirten Ndiaye, okullarda kullanılan haritalara ilişkin yönergeler hazırlanması, ders kitabı standartlarının gözden geçirilmesi ve kamu kurumlarına yönelik rehberlerin oluşturulması gibi somut politikaların hayata geçirilmesini hedeflediklerini kaydetti.
Ndiaye, "Asıl ölçüt bir çocuk. Bundan beş yıl sonra Dakar'da, Ankara'da veya Şanghay'da bir çocuk okul atlasını açtığında, kimsenin nedenini açıklamasına gerek kalmadan Afrika'yı gerçek büyüklüğüyle görüyorsa kampanya başarıya ulaşmış demektir." dedi.
