Esed rejiminin önde gelen isimlerinden sanık Atıf Necib’in ilk kez kamuya açık bir yargılamada mahkeme karşısına çıkması, Suriye’de geçiş dönemi adalet sürecinde önemli bir dönüm noktası olarak öne çıkıyor.

Bu gelişme, adının ülke tarihinde yaygın baskı ve insan hakları ihlalleriyle anılan kritik bir dönemle ilişkilendirildiği uzun yılların ardından gerçekleşti.

Necib’in adı, Suriye devriminin başlangıcında, Dera ilinde Siyasi Güvenlik şubesinin başında bulunduğu dönemde öne çıktı.

Dera’daki çocuklara işkence 

Adı, duvarlara rejim karşıtı sloganlar yazan bir grup çocuğun tutuklanması ve işkenceye maruz kalmasıyla gündeme geldi. İşkencenin, tırnakların çekilmesini de içerdiği belirtilirken, olay geniş çaplı kamuoyu tepkisine yol açtı ve devrik rejime karşı protestoların tırmanmasına katkıda bulundu.

Necib’in, tutuklamaları ve işkence operasyonlarını doğrudan denetlediği ve göstericilere karşı şiddet uygulanması talimatı verdi.

Bu süreçte can kayıpları ve yaralanmalar yaşanırken, söz konusu ihlallerin sivillere yönelik ciddi hak ihlallerini içeren daha geniş bir dosyanın parçası olduğu ifade ediliyor.

Protestoların bastırılmasında rolü

Necib’in, devrik rejimin iç çevresiyle yakın ilişkileri bulunan bir aileden geldiği ve bu durumun kendisine hassas güvenlik görevlerine erişim sağladığı belirtiliyor.

Devrik rejim lideriyle olan ailevi yakınlığının, güvenlik yapısı içinde kişisel sadakate dayalı ilişkiler çerçevesinde etkisini artırdığı ifade ediliyor.

Bu çerçevede Necib’in, Güney Suriye’de öne çıkan güvenlik yetkililerinden biri haline geldiği ve protestoların başlangıcından itibaren bastırılmasında rol oynadığı kaydediliyor.

Tutuklanması ve yargı süreci

Devrik rejimin yıkılmasının ardından Suriye hükümeti, ihlaller ve suçlara karışan kişilerin takibine başladı. Bu kapsamda İç Güvenlik Kuvvetleri, Ocak 2025’te devrik rejim unsurlarını hedef alan geniş çaplı bir operasyon sırasında Necib’i gözaltına aldı.

Necib’in, rejimin çöküşünün ardından elde edilen güvenlik belgeleri ile mağdurlar ve ailelerinin ifadelerini içeren kapsamlı sorgulamalardan geçtiği belirtildi.

Soruşturmaların tamamlanmasının ardından Necib, cinayet, işkence ve sivillere yönelik ihlaller dahil olmak üzere çok sayıda suçlamayla yargıya sevk edildi.

Geçiş dönemi adaletinde yeni aşama

Devrik rejimin üst düzey bir güvenlik yetkilisine karşı açılan bu dava, hukuki ve sembolik açıdan önem taşıyor. Davanın, gerçeğin ortaya çıkarılması, sorumluların hesap verebilir hale getirilmesi ve mağdurların zararlarının giderilmesini hedefleyen geçiş dönemi adalet sürecinin bir parçası olduğu değerlendiriliyor.

Dava kapsamında mağdur ailelerine de yargı önünde ifade verme imkânı tanınıyor. Bu sürecin, cezasızlıkla mücadeleye yönelik daha geniş bir çabanın parçası olduğu ifade ediliyor.

Söz konusu davanın, ihlallerin tekrarını önlemeye yönelik bir adalet sistemi kurulmasını amaçlayan daha kapsamlı bir yaklaşım içinde ele alındığı; bu çerçevede sorumluların yargılanması, mağdurların tazmini ve yaşanan olayların kayıt altına alınmasının hedeflendiği belirtiliyor.