Mohamed İsse Abdullahi / Serbestiyet
Somali siyasetinde tarihi dönüm noktası: Teamülleri yıkan Başbakan
Somali, uzun yıllar boyunca siyasi istikrarsızlık ve hükümet krizleriyle anılmış bir ülke. Ancak bugün ülke, siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktasına tanıklık etmektedir. Somali tarihinde ilk kez bir başbakan, görev süresini kesintisiz olarak dört yıl boyunca tamamlamayı başardı.
Geçmişte Somali’nin siyasi kültürü ve kronik istikrarsızlığı nedeniyle başbakanlar ve hükümetlerin görev süreleri oldukça kısa olmuştu. Son 15 yıl içerisinde neredeyse her cumhurbaşkanlığı döneminde en az üç farklı başbakan ve hükümet görev yapmıştır. Başbakan değişiklikleri çoğu zaman siyasi anlaşmazlıkların ve güç mücadelelerinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Ancak bu gelenek, Cumhurbaşkanı Hassan Sheikh Mohamud II. döneminde sona ermiştir.
Mevcut Başbakan Hamza Abdi Barre, 1973 yılında doğmuş olup Jubaland eyaletinden gelen bir siyasetçidir. Dört yıllık görev süresini tamamlayarak Somali tarihinde yeni bir rekora imza atmıştır. Sayın Hamza, Cumhurbaşkanının önerisi ve parlamentonun onayıyla dört yıl önce göreve başlamış, bu süre boyunca Cumhurbaşkanı ile herhangi bir siyasi kriz veya kamuoyuna yansıyan ciddi bir anlaşmazlık yaşamadan görevini sürdürmüştür.
Hamza Abdi Barre, göreve gelmeden önce Somali siyasetinde çok tanınan bir isim değildi. Ancak Cumhurbaşkanı Hassan Sheikh Mohamud ile çeşitli dönemlerde birlikte çalışmış ve uzun yıllara dayanan bir dostluğa sahip olmuştur. Kamuoyunun dikkatini ilk kez, eski Cumhurbaşkanı Mohamed Abdullahi Farmaajo döneminde Jubaland Seçim Komitesi Başkanı olarak görev yaptığı süreçte çekmiştir.
Lisans eğitimini Yemen’de, yüksek lisans eğitimini ise Malezya’da tamamlayan Hamza Abdi Barre, eğitim ve kamu yönetimi alanlarında çeşitli görevlerde bulunmuştur. Daha sonra eğitim sektöründe ve bazı devlet kurumlarında danışman olarak çalışmıştır. Kendisini yakından tanıyanlar, onun sakin, mütevazı ve dindar bir kişiliğe sahip olduğunu ifade etmektedir.
Başbakan göreve başladığında yaptığı konuşmalardan birinde, “Ben bu göreve Allah’ın rızasını kazanmak ve cennete girmek için geldim.” ifadelerini kullanmıştı. Bu söz Somali kamuoyunda geniş yankı uyandırmış ve uzun süre tartışılmıştır. Siyasette alışılmış söylemlerin dışında kalan bu ifade, birçok kişi tarafından samimi bir yaklaşım olarak değerlendirilmiştir.
Dört yıllık başbakanlığı boyunca Cumhurbaşkanlığı makamı ile ciddi bir anlaşmazlık yaşamamış olması da dikkat çekicidir. Somali gibi siyasi çekişmelerin sık yaşandığı bir ülkede, bir başbakanın aynı yönetim ekibi içerisinde dört yıl boyunca görev yapabilmesi oldukça nadir görülen bir durumdur. Bu gelişme, Somali’de siyasi istikrarın ve devlet kurumlarında sürekliliğin yavaş yavaş güçlenmeye başladığının bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.
Bununla birlikte, Başbakan Hamza Abdi Barre’yi eleştirenler de bulunmaktadır. Bazı çevreler, kendisinin mensubu olduğu kabileleri ve siyasi çevreler üzerinde yeterince etkili bir ağırlığa sahip olmadığını ileri sürmektedir. Özellikle federal hükümet ile ilişkileri zaman zaman gerginleşen Puntland ve Jubaland yönetimleri bu eleştirilerin merkezinde yer almaktadır. Bu iki eyalet başbakanın kabilesinin ağırlıklı olarak yaşadığı eyaletlerdir.
Bilindiği üzere, Puntland ile federal hükümet arasındaki ilişkiler son yıllarda ciddi ölçüde gerilmiş, Jubaland ile Mogadişu arasındaki anlaşmazlıklar da uzun süre devam etmiştir. Her iki yönetim de zaman zaman merkezi hükümetten bağımsız hareket ederek uluslararası aktörlerle doğrudan iş birliği geliştirmeye çalışmıştır. Eleştirmenler, bu durumun merkezi hükümetin otoritesini zayıflattığını ve Başbakan’ın kendi siyasi tabanını yeterince etkileyemediğini savunmaktadır.
Ancak destekçileri farklı düşünmektedir. Onlara göre Hamza Abdi Barre’nin en önemli başarısı, Somali siyasetinde uzun süredir eksik olan istikrarı temsil etmesidir. Dört yıllık kesintisiz görev süresi, yalnızca kişisel bir başarı değil, aynı zamanda Somali devlet kurumlarının olgunlaşmaya başladığının ve siyasi sistemin daha öngörülebilir hale geldiğinin bir göstergesidir.
Her ne kadar Başbakan Hamza Abdi Barre’nin performansı konusunda farklı görüşler bulunsa da, Somali tarihinde ilk kez bir başbakanın görev süresini kesintisiz olarak tamamlaması siyasi açıdan önemli bir gelişmedir. Bu durum, Somali’nin uzun yıllardır aradığı kurumsal istikrar ve siyasi olgunluk yolunda atılmış anlamlı bir adım olarak değerlendirilebilir.