Bu süreçte, yapay zeka destekli gelişmiş veri analizi ve hedef belirleme teknolojileriyle İsrail’in savaş operasyonlarına özellikle Gazze’ye yönelik süregelen soykırım savaşına destek sağladığı gerekçesiyle insan hakları çevrelerinden gelen eleştiriler de giderek yoğunlaşıyor.
Palantir, 2003 yılında kurulan ve Amerikan güvenlik ve askeri kurumlarıyla sıkı bağları olan önde gelen yazılım şirketlerinden biri. Hükümetler, istihbarat teşkilatları ve büyük savunma şirketleriyle yakın ilişkiler yürüten şirket, saha ve askeri verileri bütünleştirip analiz eden ileri düzey sistemler geliştiriyor.
Geçen Ocak ayında Palantir, İsrail ile iş birliğini genişleteceğini açıkladı. Buna göre işgal ordusuna yapay zeka tabanlı teknik destek sunulacak; bu destek askeri operasyonlar süresince veri analizi ve hedef belirleme üzerine yoğunlaşacak. Söz konusu adım, Amerikan teknolojisinin Gazze savaşında nasıl kullanıldığına dair kaygıları derinleştirdi.
Medya haberleri ve insan hakları değerlendirmeleri, Palantir’in geliştirdiği teknolojilerin Gazze’ye yönelik soykırım savaşı kapsamındaki hedef belirleme ve veri analizi operasyonlarında kullanıldığına işaret ediyor. Şirketin aynı zamanda Lübnan ve İran’la bağlantılı saldırı ve askeri operasyonlarla da ilişkilendirildiği belirtiliyor.
Yapay Zeka Destekli Askeri Genişleme
Şirket, yapay zeka teknolojilerini savunma ve istihbarat sistemleriyle bütünleştirerek savaş sanayiindeki varlığını güçlendiriyor. Bu süreçte Amerikan ordusu ve güvenlik kurumlarıyla imzalanan devasa sözleşmelerden yararlanıyor.
Palantir’in sunduğu “Gotham”, “Foundry”, “AIP” ve “Skykit” gibi sistemler; büyük miktarda veriyi toplayıp analiz etme, operasyonel ve askeri sistemlerle entegre etme ve anlık saha veri işleme kapasitesi sunuyor.
Şirket 2025 yılında Amerikan ordusuyla 10 milyar dolarlık bir anlaşma imzaladı. Ayrıca Pentagon’un “Maven” programının da kilit ortağı olan Palantir; bu program kapsamında görüntü ve askeri verilerin yapay zeka ile analiz edilmesine ve hedef belirlenmesine katkı sağlıyor.
Bunların yanı sıra Palantir, yapay zeka destekli kara istihbarat istasyonlarının kurulmasını öngören “Titan” programının geliştirilmesinde de yer alıyor. “Army Vantage” platformu ise 2018’den bu yana büyük veri analiziyle Amerikan ordusunun karar alma süreçlerini hızlandırmak amacıyla kullanılıyor.
İşgal Ordusuyla Doğrudan Ortaklık
Ocak 2024’te şirketin kurucu ortakları Alex Karp ve Peter Thiel, Tel Aviv’de İsrail Cumhurbaşkanı Yitzak Herzog ve güvenlik yetkilileriyle bir araya geldi.
Şirket o dönemde, işgal ordusuyla “savaşla bağlantılı görevlerde” yapay zeka teknolojilerinin kullanımını kapsayan bir “stratejik ortaklık” mutabakatına varıldığını açıkladı. Ancak sunulan hizmetlerin niteliğine ilişkin ek ayrıntı paylaşılmadı.
Karp, Tel Aviv ziyareti sırasında 7 Ekim 2023 sonrasında İsrail’in şirketin hizmetlerine olan talebinin büyük ölçüde arttığını ve Palantir’in İsrail’e daha önce sunduklarından farklı ürünler sağlamaya başladığını belirtti.
2024 yılında yayımlanan bir bildiride İş Dünyası ve İnsan Hakları örgütü, şirketin sağladığı teknolojik desteğin Gazze’deki İsrail askeri operasyonlarında doğrudan kullanıldığını ifade etti.
Palantir ise bu iddiaları reddederek İsrail ile iş birliğinin 7 Ekim olaylarından önce başladığını ve bunun ABD’nin müttefiklerine verdiği destek kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürdü.
Lübnan ve İran Operasyonlarıyla Bağlantılı Teknolojiler
Yazar Michael Steinberger’in “Vadideki Filozof: Alex Karp, Palantir ve Gözetim Devletinin Yükselişi” adlı kitabına göre İsrail, 2024 yılında Lübnan’da Hizbullah komutanlarını hedef alan operasyonlarda Palantir teknolojilerinden yararlandı.
Kitap aynı zamanda şirketin teknolojilerinin, İsrail’in örgüt mensuplarına ait iletişim cihazlarını patlattığı “Walkie-Talkie Operasyonu”nda da kullanıldığını ortaya koyuyor.
Washington Post gazetesi ise Pentagon’un İran bağlantılı saldırıların planlanmasında Palantir’in geliştirdiği Maven sisteminden yararlandığını aktardı. Çeşitli raporlar da yapay zeka teknolojilerinin İran topraklarındaki hedeflerin yüksek hassasiyetle belirlenmesinde kullanıldığına işaret ediyor.
“Yapay Zekanın Silaha Dönüştürülmesi”
Nisan 2025’te Microsoft’un İsrail ile iş birliğini protesto etmesiyle tanınan Faslı mühendis İbtihal Ebu’s-Sa’d, Palantir’in geliştirdiği veri analizi sistemlerinin İsrail askeri operasyonlarında belirleyici bir rol üstlendiğini söyledi.
Anadolu Ajansı’na yaptığı açıklamada Ebu’s-Sa’d, şirketin çok sayıda platformdan veri toplayıp bu verileri hedef belirleme operasyonlarında kullandığını belirterek şu ifadeleri kullandı: “Palantir yapay zekayı silaha dönüştürüyor; veri analizini ölüm kararları almak için bir araç olarak kullanıyor.”
Aynı teknolojinin Gazze’de de işletildiğini vurgulayan Ebu’s-Sa’d, Filistinlilere ait sosyal medya uygulamaları, telefon görüşmeleri ve konum verilerinden elde edilen bilgilerin analiz edilerek insansız hava aracı sistemleriyle bütünleştirildiğini ve bu yolla hedef belirlemenin gerçekleştirildiğini aktardı.