James Palmer / Foreign Policy
Nepal-Tibet sınırındaki felaket niteliğindeki seller, Çin ve Hindistan arasındaki Himalayalar anlaşmazlığında son gerilim noktası oldu. Felaketin ardından, Hintli yorumcular başlangıçta Çin'i ve Tibet'teki dev baraj projesini suçladılar; bu da Pekin'den öfkeli bir tepkiye yol açtı.
Asıl sebep, sınırın Nepal tarafında meydana gelen buzul çökmesi ve toprak kaymasıydı; bu olay, köyleri ve Tibet'teki kutsal bir yer olan Kailash Dağı'na giden hac yollarını yerle bir eden muazzam bir su baskınına yol açtı. 1000'den fazla insan öldü ve binlerce kişi hala kayıp.
Tibet'teki sellerin ne kadar kötü etkilediği belirsiz; bunun nedeni kısmen Çin'in haberleri sansürlemesi ve bağımsız medyanın bölgeye neredeyse hiç erişiminin olmamasıdır. Ancak bu bir örtbas etme olarak algılanmamalıdır. Çinli yetkililer, özellikle Tibet meselesinde veya yerel yetkililerin kariyerlerini sekteye uğratabilecek büyük felaketlerden sonra otomatik olarak sansüre başvururlar.
Çin ve Hindistan arasında Himalayalar'da uzun süredir devam eden toprak anlaşmazlıkları bulunmaktadır; Çin, Hindistan'ın Arunachal Pradesh eyaletini, Hindistan ise Çin'in kontrolündeki Aksai Chin bölgesini kendi toprağı olarak iddia etmektedir. İki ülke 1962'de bu topraklar için kısa bir savaş yapmış ve bugün iki taraf, Hint ve Çin güçlerinin bazen ölümcül çatışmalara girdiği Fiili Kontrol Hattı ile ayrılmıştır.
Sorunun bir kısmı, dağ sınırlarının belirlenmesinin zor olması ve GPS'in dağlık arazide kötü çalışmasıdır; bu da her iki tarafın da kendi topraklarında faaliyet gösterdiğine inanması durumunda çatışma fırsatları yaratır. Bu durum, 2020'de Galwan Vadisi'nde yaşanan ölümcül olayda da etkili olmuş gibi görünüyor.
Çin ve Hindistan Himalayalar'da veya başka yerlerde çatıştığında, her iki tarafın medyası da genellikle milliyetçiliğe yönelir ve karşılıklı suçlamalarla dolu bir tartışmaya girer; bu tartışma genellikle Çin hükümetinin müdahale edip kendi medyasına yayınları durdurma emri vermesiyle sona erer.
Ancak Nepal bu sefer Hindistan'ın Çin karşıtı söylemine inanmıyor. Kısa bir spekülasyon döneminden sonra, Nepal'deki kamuoyunun öfkesi, Katmandu'nun arama kurtarma operasyonları için yabancı yardımı kabul etmeyi başlangıçta reddetmesine odaklandı.
Tartışmalı bölgeye komşu olan Nepal, genel olarak hem Çin hem de Hindistan'dan hak iddialarını meşrulaştırması yönünde baskı görüyor. Pekin ve Yeni Delhi, Mart ayında Başbakan Balendra Şah liderliğindeki reformist bir yönetimin göreve gelmesinden bu yana Katmandu'yu dış yardım ve yatırımlarla cezbetmeye çalışıyor. Her iki ülke de bu hafta Nepal'e kurtarma ekipleri gönderdi; cömertliklerini göstermek için muhtemelen birbirleriyle yarışacaklar.
Şah, komünist seleflerinin genel olarak Çin yanlısı yönelimini tersine çevirerek, hassas konularda Pekin'e karşı yine de taviz vermeden, dikkatli bir tarafsızlık yolu izlemeye çalıştı. Örneğin, geçen ay Nepal hükümeti, Çin'in baskısı üzerine Tibet konulu bir konferansı engellemek için müdahale etti.
Ancak jeopolitik çatışma, iklim ısındıkça daha da kötüleşecek. İklim değişikliği, buzulların erimesiyle yeni arazilerin ortaya çıkması ve toprak kaymalarının yolları moloz altında bırakması nedeniyle Hindistan'ın nerede bitip Çin'in nerede başladığını ayırt etmeyi zorlaştırıyor.
Çin, kişi başına düşen emisyon miktarı daha az olsa da, Amerika Birleşik Devletleri'nin yaklaşık üç katı kadar emisyon üreterek dünyanın en büyük karbon salıcısı konumunda. Hindistan ise üçüncü büyük salıcı. Nepal ise 95. sırada yer alıyor, ancak Bibek Bhandari'nin bildirdiğine göre, iklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkeler arasında sürekli olarak yer alıyor.
Yükselen sıcaklıklar dünyanın en yüksek dağlarının coğrafyasını değiştirirken, tartışmalı sınırlar daha belirsiz hale gelecek, su kıtlaşacak ve iki Asya devi arasındaki çatışmalar daha da olası hale gelecek. Ve Nepal bu iki ülke arasında sıkışıp kalmaya devam edecek.
