Kur'an'da iman, amel ve kolaylık prensibi
Etik olarak âyet(el-A`râf 7/42), insanı tembelliğe değil, dürüst ölçüye davet eder. “Gücüm yetmiyor.” sözü sahici bir mazeret de olabilir, nefsin kendini kandırması da.
MURAT KAYACAN / HAKSÖZ HABER
İman edip salih ameller işleyenlere gelince—biz hiçbir kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemeyiz—işte onlar cennetliklerdir; onlar orada ebedî kalacaklardır.(el-A`râf 7/42)
A'râf sûresi 42. ayeti, İslam düşüncesindeki sorumluluk, insan kapasitesi ve ilâhî adalet ilişkisini âdeta özetler. “İman edip salih ameller işleyenlere gelince—biz hiçbir kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemeyiz.” şeklindeki ilahî beyan, yalnızca uhrevî bir kurtuluş müjdesi vermekle kalmaz, aynı zamanda İslam'ın temel hukuk ve ahlak felsefesinin sınırlarını çizer. Bu yazıda söz konusu ayetin belâgat açısından barındırdığı teskin edici ve hukuk kurucu üslup incelenecek; ardından bu evrensel ilkenin kelâm ilminde “mâ lâ yutâk ile teklîf” (güç yetirilemeyenle yükümlü kılma) etrafında dönen tartışmalara nasıl yön verdiği değerlendirilecektir. Ayrıca ayetin, İslam fıkhında zorluk hallerinde ibadetlerin uyarlanmasını sağlayan meşakkat-teysîr (zorluk-kolaylaştırma) prensibine kaynaklık etmesi ile dindarlığı “vitrin dindarlığı”ndan çıkarıp erişilebilir, adil ve mutedil bir zemine oturtan tarihsel ve etik boyutları ele alınacaktır.