Irak’ta hükümet ile silahlı gruplar arasında, silahların devlete teslim edilmesi için belirlenen süreye ilişkin büyük ölçüde uzlaşmaya varıldığı bildirildi. Kaynaklara göre Başbakan Ali Zeydi, grupları ABD’nin yaptırım uygulama ihtimali konusunda uyarırken, silahların teslimi için son tarihin 30 Haziran 2027 olduğunu ve bu sürenin yeniden uzatılmasını istemediğini iletti.
Irak merkezli Al-Araby Al-Jadeed gazetesinin Bağdat’taki önemli kaynaklara dayandırdığı haberine göre, aylardır silahlarını teslim etmeye karşı çıkan bazı silahlı gruplar, hükümetin belirlediği takvime uyma konusunda nihai aşamaya yaklaşan bir uzlaşmaya vardı.
Kaynaklar, Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin son dönemde silahlı grup liderleriyle görüştüğünü ve Haşdi Şabi bünyesindeki bazı birliklerin ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunduğunu aktardı. Olası yaptırımların, bu birliklerde görev yapan savaşçıların maaşlarını etkileyebileceği belirtildi.
Görüşmelerde, grupların silahlarını devlete teslim etmesi için belirlenen 30 Haziran 2027 tarihine uyma konusunda anlaşmaya varıldığı ifade edildi. Bu süreçte silahlı gruplarla hükümet arasındaki medya üzerinden yürütülen gerilimin azaltılması da üzerinde uzlaşılan şartlar arasında yer aldı.
Haberde aktarılan kaynaklara göre Zeydi, daha önce 30 Eylül’de sona eren süreyi siyasi ve güvenlik koşulları nedeniyle uzatmıştı. Ancak başbakanın, ülkenin kırılgan ekonomik durumunun yeni güvenlik krizlerini veya iç gerilimi kaldıramayacağı gerekçesiyle gelecek yıl haziran ayında sona erecek süreyi yeniden uzatmak istemediği belirtildi.
Haşdi Şabi Bünyesindeki Dört Tugay Gündemde
Silahlı gruplara yakın kaynaklar, başbakanın görüşmelerde sözünü ettiği dört tugayın üçünün Hizbullah Tugayları’na, birinin ise Nüceba Hareketi’ne bağlı olduğunu bildirdi.
Buna göre Hizbullah Tugayları bünyesindeki 45, 46 ve 47’nci tugaylar ile Nüceba Hareketi’ne bağlı 12’nci tugay, olası ABD yaptırımlarından etkilenebilecek birlikler arasında gösteriliyor.
Kaynaklar, silahlı grup liderlerinin önümüzdeki dönemde devletle doğrudan çatışmaya girmek istemediğini belirtirken, Irak’ın ABD’nin müdahalelerine açık bir alana dönüşmesine ve İran’a yönelik saldırılar için kullanılmasına da karşı çıktıklarını ifade etti.
Irak’ta hükümet, silahların yalnızca resmî devlet kurumlarının kontrolünde bulunmasını sağlamaya çalışıyor. Ancak Hizbullah Tugayları, Nüceba Hareketi, Seyyid eş-Şüheda Tugayları ve Evfiyâ Hareketi gibi gruplar, silahlarını teslim etmeye ilişkin farklı gerekçelerle çekincelerini sürdürüyor.
Bağdat Yönetimi: Üç Grup Silahlarını Teslim Etti
Irak Başbakanı Ali Zeydi, geçen hafta yaptığı açıklamada, silahlarını teslim etmeyi kabul eden beş gruptan üçünün bu işlemi tamamladığını, diğer iki grupla ise görüşmelerin sürdüğünü bildirmişti.
Zeydi, hükümetin Iraklıların gurur duyacağı güçlü bir devlet inşa etmeye çalıştığını belirterek, devletin zayıflatılmasına veya varlığının tehdit edilmesine izin vermeyeceklerini vurgulamıştı.
Irak hükümeti, devletin silah üzerindeki tekelini güçlendirmeyi ve hukukun üstünlüğünü sağlamayı öncelikli hedefler arasında tutuyor. Bu süreç, uluslararası koalisyonun Irak’taki askerî misyonunun eylül ayı sonunda sona ermesiyle eş zamanlı ilerliyor.
Zeydi, 22 Eylül’de New York’ta yaptığı açıklamada, silahlı grupların silahsızlandırılması ve dağıtılması için gelecek yıl haziran ayına kadar uzanan yeni bir takvim duyurmuştu.
Silahlı Grupların Şartları Neler?
Silahlı gruplar, silahlarını teslim etme karşılığında bir dizi şart öne sürüyor. Bunların başında ABD askerlerinin Irak’tan kara, deniz ve hava yoluyla tamamen çekilmesi geliyor. Gruplar ayrıca Irak hava sahasının başka ülkelere yönelik saldırılarda kullanılmamasını, Haşdi Şabi yasasının çıkarılmasını ve personelin haklarının güvence altına alınmasını talep ediyor.
Diğer talepler arasında şunlar yer alıyor:
Irak’ın hava savunma sistemlerinin geliştirilmesi ve bu sistemlerin yalnızca Irak’ın kararları doğrultusunda işletilmesi.
Kürdistan Bölgesi’nin kuzeyinde bulunan PKK mensupları ile Türk askerlerinin ülkeden çıkarılması.
İranlı muhalif grupların Irak’taki konuşlanma noktalarından uzaklaştırılması.
Irak’ın mali ve ekonomik kararları üzerindeki ABD etkisinin sona erdirilmesi.
ABD’nin ve özel temsilcilerinin Irak’ın iç işlerine müdahalesinin son bulması.
Kürdistan Bölgesi sınırlarının kontrolünün Irak ordusunun egemenlik yetkisi altında yürütülmesi.
Koordinasyon Çerçevesi İttifakı’ndan milletvekili Amir el-Fayiz, hükümet ile ittifak temsilcileri ve silahlı gruplar arasındaki görüşmelerde önemli ilerleme sağlandığını söyledi. El-Fayiz, grupların taleplerinin önemli bölümünün ulusal nitelik taşıdığını, ancak silahların teslim edilmesinin ardından hedef alınabilecekleri yönündeki endişelerinin de dikkate alınması ve kendilerine güvence verilmesi gerektiğini belirtti.
Güvenlik araştırmacısı Adnan el-Kinani ise hükümetin silahlı grupların gerekçelerini ortadan kaldırmaya ve devlet otoritesini güçlendirmeye çalıştığını ifade etti. El-Kinani, grupların bazı taleplerinin gerçekçi ve ulusal nitelikte olduğunu, ancak bazılarının mevcut koşullarda yerine getirilmesinin oldukça zor olduğunu kaydetti.
