Chp çizgisinden yeni bir parti çıkması mümkün mü?

Mehmet Garip Tanyıldızı / Akşam

Yeni Parti

Mutlak butlan kararı sonrası CHP içindeki kavgada yeni bir parti kurulması senaryoları güçlendi. Özgür Özel - Ekrem İmamoğlu cephesinin partiyi yeniden ele geçirmeye yönelik girişimleri sonuç vermezse yeni bir parti kurulması kuvvetle muhtemel. Özgür Özel'in sinyalini verdiği yeni partinin adının ne olacağına ilişkin kulis haberlerinde "Yeni Parti" ismi öne çıkıyor.

Kulis haberlerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığından bağımsız olarak değerlendirecek olursak bu "yeni" nitelemesini yaşanan süreç açısından bir miktar anlamlı bulabiliriz. Ancak bir yandan da şu soruyu sormak gerekiyor: CHP çizgisi içinden çıkmış bir partinin "yeni" olabilmesi ne kadar mümkün? Bunu karalayıcı bir soru olarak değil CHP'nin tarihsel anlamına ve geleceğe dönük politika üretme potansiyeline ilişkin bir sorgulama olarak görmek gerekiyor.

Öncelikle, CHP'nin tarihsel anlamının siyak ve sibakıyla dahi olsa 1923'le kısıtlı olmadığını tespit etmek durumundayız. Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılmaya yüz tuttuğunun göstergesi olan askeri yenilgiler ve toprak kayıplarının akabinde sorulmaya başlanan "Devlet nasıl kurtulur?" sorusunun cevabını Batı'da arayan cevapların CHP'nin tarihsel kökeni olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.

1923'ün "ani kopuş" olarak okunmasından ziyade belli bir tarihsel dönem içindeki süreklilik içinde cereyan eden radikal bir değişim olarak görülmesi daha doğru olacaktır. Bu anlamda, kurulması muhtemel yeni partinin ideolojik kökeni siyasi tarihimizde kurulmuş en eski partilerden biri olan İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kodlarında mahfuzdur diyebiliriz.

Bu iddia elbette, Cumhuriyet Halk Partisi'nin İttihad ve Terakki'nin kopyası ya da klonu olduğu anlamına gelmiyor. İki yapı arasında çok bariz yapısal farklar olduğu aşikârdır. Ancak Cumhuriyet'i kuran ve sonrasında şekillendiren kadrolar nihayetinde İttihad Terakki'nin çeperindeki kadrolardı. Buradaki yakınlık ideolojik veraset ilişkisi doğuran bir akrabalık diye ifade edilebilir.

Sözünü ettiğimiz ideolojik ortaklık dönemin koşullarına göre değişim göstermişse de temel dünya görüşü bakımından yüksek oranda bir özdeşlik barındırmaktadır. Yani CHP hem bir tarz-ı siyaset tercihi hem de bir yaşam tarzı önerisi cihetinden Osmanlı'nın son döneminden itibaren ortaya çıkan bir tarafın adıdır, daha doğrusu bir taraftır.

Bu tarafın kökenini, Batı'nın seküler Aydınlanmacı görüşlerini eklektik bir şekilde ithal ederek jakoben ve seçkinci bir tavırla toplumda egemen kılmaya kalkan mukallit kadroların ideolojisi nitelemesiyle kabaca özetleyebiliriz. Komünizm, Liberalizm ve Faşizm gibi donuk olmamakla övünen bu tarz-ı siyasetin mezkûr hususiyetleri kaskatı kesilerek günümüze kadar gelmiştir.

Bu donukluğun en büyük göstergesi içinde bulunduğumuz aktif siyasal dönüşüm süreçlerine rağmen bölünmekte olan CHP'nin iki cephesinin de politika ve söylem üretmekteki başarısızlığıdır. CHP ve muhtemel yeni parti kadroları dış politikadan ekonomiye, güvenlikten toplumsal meselelere tutarlı bir siyasal söyleme sahip değil.

Herhangi bir politik meselede bilimi ve aklı övmek gibi genelgeçer sözler söylemekten ileri gidememeleri bir şemsiye kavram olarak sekülerleşme arzusu dâhil özgün ve orijinal bir dünya görüşüne sahip olmamaktan kaynaklanıyor. Bu bakımdan CHP bir asırdan fazla bir zaman önce şekillenmiş bir dünya görüşünün, şeklen başkalaşım geçirse de, özünde aynı özellikleri taşıyan versiyonu olarak siyaset dünyasında bir hacim kaplıyor.

Dolayısıyla, CHP'nin içinden günümüzün ve geleceğin toplumsal ve siyasal meselelerine dair politika üretecek yeni bir parti çıkmasını beklemek abesle iştigaldir. Henüz Cumhuriyet tarihi boyunca tevarüs eden mirasıyla bile yüzleşip hesaplaşmamış bir yapının kökenlerindeki marazlardan kurtulmasını ummak safiyane bir beklenti olacaktır.