Somali bugün, insanlık dramının en ağır örneklerinden birine sahne oluyor. Kuraklığın, şiddetli sellerin ve savaşların iç içe geçtiği ülkede açlık, yoksul halkın her gün hayatta kalma mücadelesine dönüşüyor.
Birleşmiş Milletler tarafından açıklanan rakamlar artık yalnızca kâğıt üzerindeki istatistiklerden ibaret değil. Yerinden edilme yollarında ve mülteci kamplarında yaşam mücadelesi veren milyonlarca insanın gerçekliğini yansıtıyor. Ekmek peşinde koşan çocuklar ve savaşın ölüm saçan saldırılarıyla sellerin sürüklediği topraklar arasında hayatta kalmaya çalışan aileler, krizin en ağır yükünü taşıyor.
Uluslararası toplumun sessizliği, bütün toplumları etkileyebilecek büyük bir insani felakete dönüşmeden önce küresel vicdanın harekete geçmesi gerekiyor.
BM’den küresel açlık uyarısı
Birleşmiş Milletler’in Cenevre Ofisi tarafından 23 Ekim 2026’da yayımlanan raporda, El Niño iklim olayının şiddetlenmesinin yaklaşık 50 milyon insanı giderek ağırlaşan gıda güvensizliği ve acil insani yardım ihtiyacıyla karşı karşıya bırakabileceği uyarısı yapıldı.
İklim koşullarındaki bozulmalar, savaşların yol açtığı yıkımla birleşerek yerel toplulukların günlük gıda ihtiyaçlarını karşılama kapasitesini zayıflatıyor.
BM tahminlerine göre riskin boyutu, insani yardımın ne kadar hızlı ulaştırılacağına ve uluslararası sistemin kapsamlı bir kıtlık yaşanmadan önce müdahale edebilme kapasitesine bağlı olacak.
Somali krizin odağında
Uluslararası Göç Örgütü’nün (IOM) tahminlerine göre Somali’de mevsim normallerini aşan yağışlar bekleniyor. Bu durumun önümüzdeki üç ay içinde 800 binden fazla insanı zorla yerinden edilme ve evlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya bırakabileceği belirtiliyor.
Kriz yalnızca altyapının zarar görmesiyle sınırlı kalmayacak. Tarım arazilerinin sular altında kalması, pazar faaliyetlerinin aksaması ve dağıtım ağlarının zarar görmesi de bekleniyor. Bu gelişmelerin temel gıda maddelerinin fiyatlarını yükselterek yoksul ailelerin en temel yaşam ihtiyaçlarını dahi karşılayamaz hâle gelmesine yol açabileceği değerlendiriliyor.
Sudan, açlığın yalnızca iklimden kaynaklanmadığını gösteriyor
Sudan’daki insani kriz, açlığın ortaya çıkmasında iklim koşullarının tek başına belirleyici olmadığını ortaya koyuyor.
Dünya Gıda Programı (WFP) Acil Durumlar Direktörü Ross Smith, silahlı çatışmalar ve kitlesel yerinden edilme nedeniyle yaklaşık 19,5 milyon insanın akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya kaldığını belirtti.
Raporda, milyonlarca insanın kurtarılabilmesi için ticaret ve tedarik yollarının korunması, yerel tarım sektörünün yeniden güçlendirilmesi ve insani yardım konvoylarının güvenlik kısıtlamaları olmadan ihtiyaç sahiplerine ulaşmasının sağlanması gerektiği vurgulandı.
Geçici yardımların ötesine geçilerek krizin temel nedenlerine yönelik kalıcı çözümler geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Krizi önlemek için hangi adımlar atılmalı?
Uluslararası toplum, büyüyen insani felaketi kontrol altına almak için çeşitli alanlarda harekete geçmek zorunda.
Acil finansman: Felaketin daha da büyümesini önlemek amacıyla sahadaki yardım operasyonlarının finansman açıkları kapatılmalı.
Önleyici yatırımlar: Su depolama altyapısı güçlendirilmeli ve iklim dalgalanmalarına dayanıklı tarım ürünlerinin geliştirilmesi desteklenmeli.
Erken uyarı sistemleri: Kriz ortaya çıktıktan sonra müdahale etmek yerine önceden hazırlık yapılmasını sağlayan sistemler geliştirilmeli.
İnsani yardımın tarafsızlığı: Yardım ve tedarik hatları silahlı çatışmalardan uzak tutulmalı, insani yardımların ihtiyaç sahiplerine güvenli biçimde ulaşması sağlanmalı.
BM Cenevre Ofisinin 23 Ekim 2026 tarihli açıklamasında, El Niño olayının 50 milyon insanı doğrudan açlık riskiyle karşı karşıya bırakabileceği belirtildi. Uluslararası Göç Örgütü ve Dünya Gıda Programı verileri ise Somali’de seller nedeniyle 800 binden fazla kişinin yerinden edilme riskiyle karşı karşıya olduğunu, Sudan’da da savaş ve kuraklığın etkisiyle 19,5 milyon kişinin gıda güvensizliği yaşadığını ortaya koyuyor.
Erken uyarıların somut adımlara dönüşmesi gerekiyor
Birleşmiş Milletler kaynaklı insani değerlendirmeler, günümüzdeki açlık krizlerinin yalnızca doğal olaylardan kaynaklanan münferit sorunlar olmadığını gösteriyor. Silahlı çatışmaların yıkıcı etkileri ile iklim değişikliğinin ağırlaştırdığı koşullar, gıda krizlerini derinleştiriyor.
Büyük devletlerin ve uluslararası kuruluşların başarısı, yalnızca açıklamalar ve uyarılar yayımlamalarıyla ölçülemez. Asıl ölçüt, bu uyarıların insan hayatını koruyacak finansman ve sahada uygulanabilir yardım politikalarına dönüştürülmesidir. Aksi hâlde gıda kıtlığı, geniş çaplı açlık felaketlerine dönüşerek milyonlarca insanın yaşamını tehdit etmeyi sürdürecektir.
