Yıllardır Aydarus ez-Zübeydi, Güney Yemen'in tartışmasız güçlü adamıydı; eski bir hava kuvvetleri subayı olan ez-Zübeydi, isyancı bir liderden Batılı diplomatların ilgisini çeken bir devlet adamına dönüşmüştü.
Ancak Çarşamba günü siyasi kariyerinde büyük bir değişim yaşandı.
Ülkenin kırılgan güç paylaşımı düzenini sarsan bir kararnameyle, Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi (PLC) Başkanı Raşad el-Alimi, ez-Zübeydi'yi konsey üyeliğinden azletti, dokunulmazlığını kaldırdı ve "ihanet" suçlamasıyla savcılığa sevk etti.
Kararnamede ez-Zübeydi, "silahlı çeteler kurmak", "Cumhuriyetin siyasi ve askeri itibarını zedelemek" ve askeri bir isyana önderlik etmekle suçlanıyor.
Aynı zamanda, Suudi liderliğindeki koalisyon, ez-Zübeydi'nin Riyad'a çağrıya yanıt vermemesinin ardından "bilinmeyen bir yere kaçtığını" duyurdu; Güney Geçiş Konseyi (STC) ise bu iddiayı şiddetle reddederek liderlerinin Aden'de kaldığında ısrar etti.
Peki, Yemen'deki bu hızlı gelişmelerin merkezindeki adam kim?
'Asi' subay
1967 yılında dağlık Al-Dale vilayetine bağlı Zubayd köyünde doğan ez-Zübeydi'nin hayatı, Güney Yemen'in çalkantılı tarihini yansıtmıştır.
1988'de Aden'deki hava kuvvetleri akademisinden teğmen olarak mezun oldu. Ancak, 1994'teki iç savaş, dönemin Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Saleh önderliğindeki kuzey güçlerinin güneydeki ayrılıkçı hareketi ezmesiyle askeri kariyerini altüst etti.
ez-Zübeydi, savaşta yenilen tarafta yer aldı ve Cibuti'ye sürgüne gönderildi.
1996'da Yemen'e dönerek, Kuzey Yemen askeri yetkililerine suikastler düzenleyen silahlı bir grup olan Haq Taqreer al-Maseer'i (HTM) kurdu. Askeri bir mahkeme onu gıyabında ölüm cezasına çarptırdı; bu karar, Salih'in 2000 yılında onu affetmesine kadar yürürlükte kaldı.
Yıllarca süren düşük seviyeli bir isyanın ardından, ez-Zübeydi 2011'deki Arap Baharı sırasında yeniden ortaya çıktı ve hareketi El-Dale'de Yemen ordusuna ait araçlara yönelik saldırıların sorumluluğunu üstlendi.
Validen ayrılıkçı lidere
Husilerin 2014'te Sanaa'yı ele geçirmesi ve ardından 2015'te güneye doğru ilerlemesi, ez-Zübeydi'ye en büyük fırsatı sağladı.
Güney direniş savaşçılarının lideri olarak, Husi güçlerinin El-Dale ve Aden'den püskürtülmesinde önemli bir rol oynadı. Sahadaki etkisinin bir göstergesi olarak, Cumhurbaşkanı Abd-Rabbu Mansur Hadi onu Aralık 2015'te Aden valisi olarak atadı.
Ancak ittifak kısa ömürlü oldu. Hadi hükümeti ile güneydeki ayrılıkçılar arasındaki gerilim tırmandı ve bu durum Nisan 2017'de ez-Zübeydi'nin görevden alınmasına yol açtı.
Bundan bir ay geçmeden, ez-Zübeydi Güney Geçiş Konseyi'ni (STC) kurarak, onu güney halkının meşru temsilcisi ilan etti. Birleşik Arap Emirlikleri'nin desteğiyle STC, hükümet birlikleriyle sık sık çatışan ve sonunda Aden'in kontrolünü ele geçiren güçlü bir paramiliter güç oluşturdu.
Nisan 2022'de, Husi karşıtı cepheyi birleştirmek amacıyla ez-Zübeydi, sekiz üyeli Başkanlık Liderlik Konseyi'ne (PLC) atandı.
'Güney Arabistan' vizyonu
Birleşik hükümete katılmasına rağmen, ez-Zübeydi nihai hedefinden asla vazgeçmedi: 1990 öncesi güney devletinin yeniden kurulması.
Birleşik Arap Emirlikleri'nin devlet gazetesi The National ve Al Hurra da dahil olmak üzere uluslararası medyaya verdiği röportajlarda ez-Zübeydi, federal bir "Güney Arabistan Devleti" vizyonunu ortaya koydu. "Barış sürecinin donduğunu" ve iki devletli çözümün tek geçerli yol olduğunu savundu.
Ayrıca İbrahim Anlaşmalarına açık olduğunu ifade ederek de tartışmalara yol açtı.
"Filistin haklarını geri kazanırsa... güney eyaletimize sahip olduğumuzda, kendi kararlarımızı vereceğiz ve inanıyorum ki bu anlaşmaların bir parçası olacağız," demişti Eylül 2025'te The National'a.
En son olarak, 2 Ocak 2026'da ez-Zübeydi, bağımsızlık referandumuna kadar sürecek iki yıllık bir geçiş dönemini ilan eden bir "anayasal bildiri" yayınladı; bu hamle, görevden alınmasına yol açmış gibi görünüyor.
Son kopuş
7 Ocak olayları, uluslararası alanda tanınan hükümet ile STC arasındaki kırılgan ittifakın çöküşünü işaret etmektedir.
Koalisyon sözcüsü Tuğgeneral Türki el-Maliki, ez-Zübeydi'nin Aden'de "kaos yaratmak" amacıyla silah dağıttığını ve Riyad'a teslim olması için 48 saat süre verildikten sonra ülkeyi terk ettiğini belirtti.
El-Maliki ayrıca, El-Dale'deki Zind kampı yakınlarında konuşlanan STC güçlerine karşı "sınırlı önleyici saldırılar" düzenlendiğini doğruladı.
STC bu iddiaları reddetti. Çarşamba sabahı yayınlanan bir açıklamada konsey, ez-Zübeydi'nin "görevine başkent Aden'den devam ettiğini" iddia etti.
Bunun yerine, STC, Genel Sekreter Abdulrahman Shaher al-Subaihi başkanlığındaki Riyad'daki kendi delegasyonu hakkında alarm verdi ve onlarla tüm iletişimin kesildiğini iddia etti.
Yapılan açıklamada, "Suudi yetkililerden heyetimizin güvenliğini garanti etmelerini talep ediyoruz" denilerek, El-Dale'ye yapılan hava saldırıları "haksız bir tırmanma" olarak kınandı.
"İhanet" suçlamaları gündemdeyken ve güneyde hava saldırıları rapor edilirken, ez-Zübeydi'nin uzun süredir devam eden bağımsızlık planı Yemen'i tehlikeli yeni bir çatışma aşamasına itmiş gibi görünüyor.