ABD merkezli Bloomberg, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB), İran’da savaşın başlamasının ardından geçen iki haftada yaklaşık 60 ton altın sattığını veya swap işlemleriyle kullandığını yazdı.
Habere göre söz konusu işlemlerin toplam büyüklüğü yaklaşık 8 milyar dolar seviyesinde. Bu hamlenin, savaş ortamında normalde yükselmesi beklenen altın fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı yarattığı ve küresel düşüşte önemli rol oynadığı değerlendiriliyor.
Rezervlerde sert düşüş
TCMB’nin yayımladığı haftalık verilere göre altın rezervlerinde dikkat çekici bir gerileme yaşandı:
• 13 Mart haftasında yaklaşık 6 ton,
• 20 Mart haftasında ise 52,4 ton düşüş gerçekleşti.
Böylece toplam düşüş iki haftada yaklaşık 60 tona ulaştı.
Miktar bazında bakıldığında, TCMB’nin altın rezervi 821 tondan 772 tona geriledi. Bu düşüşün bir kısmının doğrudan satışlardan, büyük bölümünün ise swap işlemlerinden kaynaklandığı ifade ediliyor.
Swap hamlesi: Londra hattı
Haberde, TCMB’nin 13 Mart itibarıyla Londra’da altın karşılığı döviz swap işlemlerine başladığı da vurgulandı.
• 13 Mart haftasında yaklaşık 950 milyon dolar,
• 19 Mart itibarıyla ise yaklaşık 4,5 milyar dolar (31 ton) seviyesinde altın karşılığı işlem yapıldığı hesaplandı.
Bu işlemlerle Merkez Bankası’nın döviz ve TL likiditesi sağlamayı hedeflediği belirtiliyor.
Rezervlerde genel tablo
Savaşın etkisi sadece altınla sınırlı kalmadı. Aynı dönemde:
• Brüt rezervler 12,2 milyar dolar düşüşle 177,5 milyar dolara,
• Net uluslararası rezervler 57,4 milyar dolara,
• Swap hariç net rezervler ise 43 milyar dolara geriledi.
Altın rezervlerinin dolar karşılığı değeri de sert düşerek 116,2 milyar dolara indi. Bu düşüşün yaklaşık 10,5 milyar doları fiyat gerilemesinden, 7,5 milyar doları ise miktar azalmasından kaynaklandı.
41 milyar dolarlık döviz satışı
Altın işlemlerine paralel olarak TCMB’nin döviz satışları da hızlandı.
27 Şubat – 19 Mart döneminde yaklaşık 26 milyar dolar, izleyen günlerde ise 15 milyar dolar daha satış yapıldı.
Toplam döviz satışı böylece 41 milyar dolara ulaştı.
Küresel etki tartışması
Bloomberg’in değerlendirmesine göre, savaş ortamında “güvenli liman” olarak görülen altının yükselmesi beklenirken yaşanan düşüşte Türkiye’nin bu ölçekteki satış ve swap hamleleri etkili olmuş olabilir.
Ancak piyasalarda altın fiyatlarını etkileyen faktörler arasında doların güçlenmesi, fonların pozisyon kapatması ve marjin çağrıları gibi başka unsurların da bulunduğu biliniyor.
TCMB’den ise söz konusu iddialara ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.