Uluslararası hak ve hukuk örgütleri, yasadaki "İsrail’in varlığını inkar etme amacıyla bir İsrailliyi veya burada yaşayan birini öldürmek" suçlamasıyla hüküm giyenleri idam edebilmesine ilişkin maddenin "Filistinlileri" hedef almak için hazırlandığına dikkati çekiyor.
Dünya genelinde ülkeler ve uluslararası kuruluşlar, İsrail askeri mahkemelerinin işgal altındaki Batı Şeria’da idam cezası verebilmesinin önünü açan düzenlemeye tepki gösterdi.
Ürdün
Ürdün Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, İsrail Meclisinde kabul edilen idam yasasının en sert şekilde kınandığını belirtilerek, Ürdün'ün, uluslararası hukuk kurallarına aykırı olan bu ırkçı, ayrımcı ve gayrimeşru yasaya karşı olduğu aktarıldı.
Bu adımın, İsrail'in Filistin halkına ve onun "kendi kaderini tayin etme ve bağımsız devlet kurma" gibi devredilemez haklarına karşı yürütülen sistematik politikanın bir parçası olduğuna işaret edilen açıklamada, uluslararası toplumdan İsrail'in bu kanunu uygulamasına engel olmak için derhal harekete geçmesi istendi.
Mısır ve Arap Parlamentosu
Mısır Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, söz konusu yasanın ayrımcı bir yaklaşım sergilediği ve apartheid sistemini güçlendirdiği vurgulanarak, en sert şekilde kınandığı ifade edildi.
Bu yasanın işgal altındaki Filistin topraklarındaki mevcut hukuki statüyü, uluslararası insancıl hukuk ve Cenevre Sözleşmeleri'ni açık şekilde ihlal ettiği kaydedilen açıklamada, Kahire'nin Tel Aviv'in tek taraflı uygulamalarını kesin bir dille reddettiği yinelendi.
İrlanda
İrlanda Dışişleri, Savunma ve Ticaret Bakanı Helen McEntee yaptığı yazılı açıklamada, Filistinli esirleri hedef alan idam yasasının İsrail Meclisi'nde (Knesset) onaylanmasını kınadı.
McEntee, "İrlanda, İsrail Parlamentosu tarafından ölüm cezasının kapsamını genişletmek ve İsrail ile işgal altındaki Filistin topraklarında yeniden uygulanmasını başlatmak amacıyla kabul edilen yasayı kınıyor." ifadelerini kullandı.
Yaşam hakkının en temel insan hakkı olduğunun ve İrlanda'nın her şart ve ortamda ölüm cezasına karşı çıktığının altını çizen McEntee, İsrail hükümetini ve Knesset'i bu yasayı uygulamamaya çağırdı.
Almanya
Almanya Hükümet Sözcüsü Stefan Kornelius yaptığı yazılı açıklamada, söz konusu kararı "üzüntüyle karşıladığını" belirterek, "İdam cezasının reddi Alman siyasetinin temel bir ilkesidir. Hükümet ayrıca, böyle bir yasanın muhtemelen sadece Filistin topraklarındaki Filistinlilere uygulanacağından endişe duymaktadır." değerlendirmesinde bulundu.
Avustralya
Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong, kapalı bir oturumda meslektaşlarına yaptığı açıklamada, hükümetinin "her durumda ölüm cezasına karşı olduğuna" dikkati çekti.
İtalya
İtalya Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, İsrail hükümeti ve Knesset üyelerinin bu düzenlemeyi yeniden değerlendirmeye çağrıldığı kaydedildi.
Açıklamada, "İtalya'ya göre idam cezası, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezadır ve caydırıcı bir etkisi yoktur. Bu nedenle idam cezasına karşıyız ve bunun reddini temel bir değer olarak görmekteyiz." ifadelerine yer verildi.
Slovenya
Slovenya Dışişleri Bakanı Tanja Fajon, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, söz konusu yasayla Filistinlilere karşı ayrımcılık yapıldığını ifade etti.
Güvenliğin ayrımcılık üzerine inşa edilemeyeceğini ve adaletin de hakkaniyet olmadan var olamayacağını vurgulayan Fajon, "Herkes, terör eylemlerinden eşit şekilde sorumlu tutulmalıdır ve idam cezası çözüm değildir." ifadesini kullandı.
Avusturya
Avusturya Dışişleri Bakanı Beate Meinl-Reisinger, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, Filistinli esirleri hedef alan idam yasasını "insanlık dışı" olarak nitelendirerek, bunun insan onuruyla bağdaşmadığına işaret etti.
Avusturya'nın, yıllardır dünya genelinde idam cezasının kaldırılması için çaba gösterdiğini kaydeden Meinl-Reisinger, idam yasasının İsrail için gerileme olduğunu ve bunun kabul edilmesini kararlılıkla reddettiklerini vurguladı.
İspanya
Azınlık sol koalisyon hükümetinin haftalık olağan Bakanlar Kurulu toplantısının ardından gazetecilerin sorularını yanıtlayan İspanya Hükümet Sözcüsü, Kapsayıcılık, Sosyal Güvenlik ve Göçmenler Bakanı Elma Saiz, İsrail'in Filistinli esirlere idam cezası getirmesine ilişkin "Uluslararası hukukla örtüşmeyen bu kararı kınıyoruz." dedi.
Saiz, İsrail Meclisinin aldığı kararın "bu ülkenin radikal bir sürüklenmeden geçtiğinin bir göstergesi" olduğunu söyledi.
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, İsrail Meclisinin, Filistinli esirlere idam cezası getirilmesini öngören yasa tasarısını onaylamasını kınadı.
Sanchez, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, "İspanya hükümeti, İsrail parlamentosunun yakın zamanda onayladığı Filistinlilere yönelik idam cezasını kınıyor." ifadesini kullandı.
"Bu, aynı suçları işleyen İsraillilere uygulanmayacak asimetrik bir önlemdir. Aynı suç, farklı ceza. Bu adalet değil. Bu, apartheide doğru atılan bir başka adımdır." değerlendirmesinde bulunan Sanchez, dünyayı İsrail'in bu adımına karşı sessiz kalmamaya çağırdı.
İsviçre
İsviçre, İsrail Meclisinde Filistinli esirleri hedef alan idam yasasının kabul edilmesinden derin endişe duyduğunu bildirdi.
İsviçre Dışişleri Bakanlığınca, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından paylaşımda bulunuldu.
İsviçre'nin, İsrail'in idam cezası yasa tasarısını kabul etmesinden derin endişe duyduğu belirtilen paylaşımda, konunun İsrailli yetkililerle görüşüldüğü kaydedildi.
Paylaşımda, "Yasayı iptal etmelerini, uzun süredir yürürlükte olan moratoryumu yeniden yürürlüğe koymalarını ve uluslararası insan hakları hukuku kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmelerini talep ediyoruz." ifadesi kullanıldı.
Filistin
Filistin Cumhurbaşkanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Fetih Hareketi ve esir kuruluşları; Knesset'in Filistinli esirlere "idam cezası" öngören yasa tasarısını onaylamasını "savaş suçu" ve "tehlikeli bir tırmanış" olarak nitelendirerek kınadı.
Cumhurbaşkanlığından yapılan yazılı açıklamada, söz konusu yasanın uluslararası insancıl hukuku ihlal ettiği belirtilerek, uluslararası topluma İsrail'in hesap vermesi için ciddi bir tutum sergileme çağrısında bulunuldu.
Filistin Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada da, bunun tehlikeli bir tırmanış olduğu ifade edilirken, uluslararası toplumdan İsrail'in cezalandırılması ve Filistinli esirlerin korunması için harekete geçmesi istendi.
Filistin, İsrail'in Kudüs'teki ihlalleri nedeniyle Arap Birliğini de acil toplantıya çağırdı.
AB
Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Sözcüsü Anouar Al Anouni, Brüksel'deki günlük basın toplantısında AA muhabirinin sorusunu yanıtlayarak, söz konusu yasanın, Tel Aviv'in insan haklarına saygı gösterme yükümlülüğü açısından "olumsuz adım" olduğunu söyledi.
Yasanın onaylanması nedeniyle AB'nin "çok endişeli" olduğunu belirten Al Anouni, İsrail'i "daha önceki ilkeli duruşuna", uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine ve demokratik ilkelere olan bağlılığına uymaya çağırdı.
Uluslararası Af Örgütü
Uluslararası Af Örgütü Küresel Araştırma, Savunuculuk, Politika ve Kampanyalar Direktörü Erika Guevara-Rosas yaptığı yazılı açıklamada, İsrail Meclisi'nde onaylanan ve Filistinli esirleri hedef alan idam yasasının, İsrail'in apartheid sistemini güçlendirdiğini belirtti.
Guevara-Rosas, dünyada ölüm cezalarının kaldırılırken İsrail'de kapsamının genişletildiğine değinerek, onaylanan kararın, İsrail'in Filistinlileri insanlıktan çıkarmaya çalışan girişimlerinin ulaştığı noktayı gösterdiğinin altını çizdi.
Birleşmiş Milletler
Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Ofisi'nin ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan paylaşımda, İsrail Meclisi'nde kabul edilen ve Filistinli esirleri hedef alan idam cezası yasasının acilen yürürlükten kaldırılması gerektiği bildirildi.
Paylaşımda, "İsrail, Meclis'te bugün kabul edilen ayrımcı idam cezası yasasını derhal yürürlükten kaldırmalı. Çünkü bu yasa, İsrail'in uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine aykırı." ifadelerine yer verildi.
BM'nin, her koşulda ölüm cezasına karşı olduğu vurgulanan paylaşımda, bu yeni yasanın uygulanmasının, uluslararası hukukun acımasız, insanlık dışı veya aşağılayıcı cezaları yasaklayan hükmünü ihlal edeceği kaydedildi.
Hak örgütü Adalah
İsrail'deki Arap Azınlıkları Hukuk Merkezi "Adalah" söz konusu idam yasasına karşı İsrail Yüksek Mahkemesi'ne başvuruda bulunacaklarını açıkladı.
Adalah'tan yapılan açıklamada, "Bu yasa tasarısı, devlet tarafından onaylanmış bir infaz rejimi aracılığıyla özellikle Filistinlileri hedef almak üzere tasarlanmıştır." ifadeleri kullanıldı.
Açıklamada, "Yasa, Filistinlilerin yargılandığı Batı Şeria askeri mahkemelerinde ölüm cezasını zorunlu kılıyor, yargı takdir yetkisini neredeyse tamamen ortadan kaldırıyor. Asılarak gizli infazların yapılmasına izin veriyor ve 'idam mahkumlarına' neredeyse tam bir tecrit uyguluyor. Benzer suçları işleyen İsrailli Yahudi suçluları fiilen idam cezasından muaf tutuyor." değerlendirmeleri yapıldı.
UNRWA
Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA) Genel Komiseri Philippe Lazzarini, BM Cenevre Ofisi'nde düzenlediği basın toplantısında, söz konusu yasa karşısında "dehşete kapıldığını" ve bunun, nüfusun sadece bir kesimini hedef alacağı için "son derece" ayrımcı olduğunu dile getirdi.
Lazzarini, bunun Yüksek Mahkeme tarafından reddedilmesini umduğunu söyledi.
Demokratik ülkelerin ölüm cezasını yeniden uygulamaya koymadığının altını çizen Lazzarini, "Biz daha çok ülkelerin ölüm cezalarını kaldırmasına alışkınız. Üstelik bu, nüfusunun sadece bir kesimini hedef aldığı için son derece ayrımcı bir yasa." diye konuştu.
Avrupa Konseyi
Avrupa Konseyinden yapılan yazılı açıklamada, idam cezasının genişletildiği yasanın kabulü "ciddi bir gerileme" olarak nitelenirken Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset'in yasadan ciddi endişe duyduğu ifade edildi.
Açıklamada "hukuk kurallarıyla yönetilen bir ülkede, ayrımcı niteliğe sahip ölüm cezası uygulamasının kabul edilemez olduğu" vurgusu yapıldı.
Bu cezanın temel insan hakları ve insan onuru ile bağdaşmadığının altı çizilen açıklamada, bu yasanın İsrail'in de taraf olduğu Avrupa Konseyi anlaşmaları açısından yansımalarının takip edileceği kaydedildi.
İsrail Yurttaş Hakları Derneği
İsrail Yurttaş Hakları Derneği'nden (ACRI) yapılan açıklamada, "cezanın belirli gruplara ve seçici bir şekilde uygulanmasını amaçlayan hukuki bir mimariyle tasarlanmış olan yasanın intikamcı, ırkçı ve anayasaya aykırı olduğu" vurgulanırken, bu yasanın iptali için Yüksek Mahkemeye başvuru yapıldığı aktarıldı.
"Hükmün fiili olarak sadece Filistinlilere uygulanabileceğinin, Yahudilere uygulanamayacağının" altı çizilen açıklamada, Batı Şeria'nın uluslararası hukuka göre işgal altındaki bir bölge olduğu ve yasama yetkisinin İsrail Meclisi'nde olmadığı hatırlatıldı.
Mısır'daki Ezher Kurumu
Mısır'daki Ezher Kurumundan yapılan yazılı açıklamada, uluslararası hukuk sisteminin, "idam yasasının" İsrail Meclisinde kabul edilmesine dur demekten aciz olduğu ve bundan üzüntü duyulduğu bildirildi.
Bu kararın suç işlemekle kalmayıp bunları yasalaştırmaya ve sahte bir meşruiyet kazandırmaya çalışan işgal yönetiminin kanlı yüzünü bir kez daha ortaya çıkardığı vurgulanan açıklamada, İsrail'in Filistinlilerin öldürülmesini meşrulaştırmak için çıkardığı tüm kararlar kesin bir dille reddedildi.
Açıklamada, bu yasanın İsrail'in vahşetini ve yozlaşmasını ortaya koyduğu ifade edilerek, uluslararası toplum ve insan hakları kurumlarına, uluslararası hukuku ve normları hiçe sayan bu eylemlere karşı ahlaki ve hukuki sorumluluklarını üstlenmesi çağrısı yapıldı.
İngiltere, Almanya, Fransa ve İtalya'nın ortak açıklaması
İngiltere, Almanya, Fransa ve İtalya dışişleri bakanları, 29 Mart'ta yaptıkları ortak yazılı açıklamada, söz konusu yasa tasarısı nedeniyle "derin endişe" duyduklarını bildirerek, söz konusu tasarının yürürlüğe konulmaması çağrısında bulunmuştu.
İdam cezasının, caydırıcı hiçbir etkisi olmayan, insanlık dışı ve onur kırıcı bir ceza biçimi olduğunun altı çizilen açıklamada, şunlar kaydedilmişti:
"Bu nedenle, dünyanın neresinde olursa olsun, hangi koşullarda olursa olsun idam cezasına karşı çıkıyoruz. İdam cezasının reddi, bizi birleştiren temel bir değerdir. Knesset ve İsrail hükümeti içindeki İsrailli karar alıcıları bu planlardan vazgeçmeye çağırıyoruz."
İsrail, Filistinlilere idam cezası yasasını onayladı
İsrail Meclisi, İran'a saldırıların gölgesinde Filistinli esirlere idam cezası getirilmesini öngören tartışmalı yasa tasarısını onaylamıştı.
Yasaya göre, "İsrail’in varlığını inkar etme amacıyla bir İsrailliyi veya burada yaşayan birini öldürmek" suçlamasıyla hüküm giyenler idam edilebilecek. Uluslararası hak ve hukuk örgütleri özellikle yasanın bu maddesinin "Filistinlileri" hedef almak için hazırlandığına dikkati çekiyor.
Yasa, idam cezası kararı için oy birliği şartının aranmamasını ve kararın hakimlerce salt çoğunlukla verilmesini öngörüyor.
Yasa ile işgali altındaki Batı Şeria'da da İsrail askeri mahkemelerinin idam cezası verebilmesinin önü açıldı. İşgal altındaki Batı Şeria’da askeri mahkemelerin Filistinli esirlere ölüm cezası vermesi halinde, af ve temyiz yolu kapalı olacak.
İsrail'de yargılanan Filistinli esirler için ise idam cezası ömür boyu hapis cezasına çevrilebilecek.