Onlardan bazı kesimlere, kendilerini sınamak için dünya hayatının süsü olarak verdiğimiz şeylere gözünü dikme. Rabbinin rızkı hem daha hayırlı hem de daha süreklidir. Taha/131
Ama Allah diyor ki bakın, ey peygamberim ve ey peygamber yolunun yolcuları, sakın ha sakın onların elindekilere göz dikmeyin. Dünya hayatından onlara bolca verdiğimiz süslere, ziynetlere imrenmeyin. Unutmayın ki Biz bütün bunları onlara sadece imtihan için veriyoruz. İyi bilin ki onlar çok çabuk biter. Ama bitmeyen, tükenmeyen, hayırlı olan, süresiz olan Rabb’inizin katındaki rızıklardır. cennet ölümsüzdür, cennet nimetleri sonsuzdur, cennet hayatı bâkîdir. Siz Ona yönelin, hedefiniz O olsun, sa’yiniz Ona olsun.
Kulluk yaparak Rabb’ine yönel. “Bazı kâfirlere verdiğimiz çekici nimetlere sakın göz dikme.” Bunlar dünya hayatının süs, eşya, mal, çocuk, şöhret ve iktidar gibi güzellikleridir: Bu nimetler tıpkı bir çiçek gibi geçici birer eğlence aracıdır. Çabucak soluverirler. “Rabb’inin katındaki rızık daha değerli ve daha süreklidir?” Bu, sınav amacı ile değil, yararlanılsın diye sunulan bir nimettir. Temiz, güzel ve kalıcı bir rızıktır.
Bu, hayatın güzel nimetlerinden el-etek çekme çağrısı değildir. Daha kalıcı, köklü değerlerle onurlanmaya, Allah ile sürekli bir bağ içinde bulunmaya ve ondan razı olmaya davet eden bir çağrıdır. Böylece servetin güzelliği karşısında insanların ruhları alçalmaz. Yüce değerlerle onurlanma duygusunu yitirmez. Gözleri kamaştıran sahte güzelliklerin üstüne çıkma özgürlüğünü sürekli olarak korur.
FİZİLALİL KUR’AN
Râzî, bu ayeti tefsir ederken meseleyi birkaç temel başlık ve ahlaki hikmet altında inceler:
1. Râzî, ayette geçen "göz uzatma/gözünü dikme" ifadesinin fiziki bir bakıştan ziyade, psikolojik bir rağbet, imrenme ve tamah etme anlamına geldiğini belirtir.
Bir insanın bir şeye gözünü dikmesi, kalbinin o şeye meyil ettiğinin ve onu çok arzuladığının bir göstergesidir.
Allah, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) ve onun şahsında müminlerin, müşriklerin ve inkârcıların elindeki geçici zenginliklere hayranlıkla bakmasını, onlara imrenmesini kesin olarak yasaklamaktadır.
2. Dünya Nimetleri Neden "Çiçek" (Zehre) Olarak Nitelendirildi?
Geçicilik ve Aldatıcılık: Çiçek, ilk açtığında rengiyle, kokusuyla ve görüntüsüyle insanı büyüler. Ancak ömrü çok kısadır; çok geçmeden solar, kurur ve çöpe döner.
İşte kâfirlere ve dünya ehline verilen mal, mülk, makam ve evlatlar da böyledir. Dışarıdan bakıldığında göz alıcı bir "çiçek" gibidir ancak çok hızlı bir şekilde yok olup gitmeye mahkumdur. Râzî'ye göre bu benzetme, insana dünyanın aldatıcı yapısını derhal fark ettirmeyi amaçlar.
3. İmtihan ve Fitne Sebebi (Lineftinehum)
Râzî, Allah’ın inkârcılara verdiği bu geniş imkanların bir "ikram" değil, aksine bir "fitne" (sınav ve istidraç) olduğunu vurgular.
Allah, onlara bu nimetleri vererek şımarmalarını, azgınlaşmalarını ve böylece hak ettikleri cezaya kendi elleriyle yürümelerini murat etmiştir.
Dolayısıyla, bir müminin arkasında büyük bir azap barındıran bu tehlikeli nimetlere imrenmesi akıl kârı değildir. Başkasına verilen ve sonu hüsran olacak bir yükü kıskanmak anlamsızdır.
4. "Rabbinin Rızkı Daha Hayırlı ve Süreklidir"
Ayetin son kısmını tefsir ederken Râzî, "Rabbinin rızkı" ifadesinin iki boyutuna dikkat çeker:
Dünyevi Boyut (Nübüvvet ve Hidayet): Hz. Peygamber’e verilen peygamberlik, vahiy ve müminlere verilen iman-hidayet nimeti, müşriklerin tüm altın ve mülklerinden kat kat daha hayırlıdır.
Uhrevi Boyut (Cennet Nimetleri): Ahirette müminlere verilecek olan rızık hem nitelik olarak "daha hayırlı" (lekesiz, saf ve gerçektir) hem de "daha süreklidir" (ebedidir, asla tükenmez). Dünya çiçeği kururken, ahiret rızkı baki kalacaktır.
TEFSİRİ KEBİR