Yeni Şafak / Abdullah Muradoğlu
Neoconlar bir savaş daha başlattılar!
ABD ve İsrail’in İran’a saldırısı Neoconlar’ın Amerikan dış politikası üzerinde hâlâ etkili olduğunu gösteriyor. Oysa Trump, seçmenlerine Neocon politikalara ve “sonsuz savaşlar”a son vereceği vaadinde bulunmuştu. Söylemek başka, yapmak başka. Nihayetinde Trump da İsrail’in işini yapmak için İran’a ikinci kez saldırı emri verdi. Trump, Haziran 2025’de olduğu gibi Tahran’la müzakereleri sürdürürken saldırıları başlattı. Müzakerelerin, diplomasinin sadece görüntüden ibaret kaldığı, Trump için bunların hiçbir öneminin olmadığı anlaşıldı.
ABD Temsilciler Meclisi’nde Cumhuriyetçi vekil Thomas Massie ve Demokrat vekil Ro Khanna tarafından bir tasarı hazırlanmıştı. Amerikan Senatosu’nda da Demokrat Tim Kaine ve Cumhuriyetçi Rand Paul tarafından hazırlanan benzer bir tasarıysa ayrı olarak ilerliyordu. İki tasarı da Trump yönetiminin İran’a karşı güç kullanmadan önce Kongre’nin onayını almasını içeriyor. Kongre siyaseten uzun bir süredir savaşa karar verme yetkisini kullanmıyor.
Bu hafta görüşülmesi beklenen Khanna-Massie Tasarısı’nın Cumhuriyetçiler’in çok az farkla çoğunluğu kontrol ettiği Temsilciler Meclisi’nden geçme ihtimali yok. Demokratlar grubunda tasarıya hayır diyecek yeteri sayıda İsrail yanlısı vekil var. Demokrat Parti’nin liderlik takımıysa İran’a saldırının siyasi sorumluluğunu sadece Trump’a yüklemeye hevesliydi. Demokrat tabanda İsrail’e destek diplerde seyrettiği için İran’a saldırının başlaması İsrail yanlısı Demokrat liderlik takımını çok rahatlattı. Trump Demokratlar’a bu kozu vermiş oldu.
İsrail ABD’den “rejim değişikliği” içeren tam kapsamlı bir savaş istiyordu. Trump bu savaşı İsrail’e ve Neoconlar’a vermiş gözüküyor. Trump’ın saldırı için öne sürdüğü gerekçelerinse hiçbir karşılığı yok. 2003’te Irak’ta sahnelenen İsrail/Neocon oyunu 2026’da İran’da da sahneleniyor. Trump geçen yılki saldırıda İran’ın nükleer kapasitesinin yok edildiğini ilân etmişti. Şimdiyse İran’ın nükleer silaha erişimine günler kaldığını iddia ediyor, vesaire, vs.
Cuma günü “GALLUP” tarafından yayınlanan yeni bir ankette Amerikalıların yüzde 41’i Filistinlilere daha fazla sempati duyduğunu söylerken, yüzde 36’sı İsraillilere daha fazla sempati duyuyor. 2001 ile 2020 yılları arasında, İsraillilere sempati oranı yüzde 55 ila 60 civarında seyrederken, Filistinlilere duyulan sempati yaklaşık yüzde 15 ila 20 arasındaydı
Genç Amerikalılarda İsrail’e destek çok daha düşük oranlarda. Genç Cumhuriyetçiler arasında bile İsrail’e destek oranları İsrail’i ziyadesiyle rahatsız edecek oranlarda. Cumhuriyetçi seçmenlerin İsrail’e desteği son yirmi yılın en düşük seviyesinde. Demokratlara kıyasla Cumhuriyetçiler çok daha fazla İsrail’i destekliyorlar ise de bu durum giderek değişiyor. GALLUP’un son anketiyle ilgili yorumlarda Amerikalılar arasında Filistinliler’e sempatinin İsrail’e sempati oranlarını geçmesinin ilk defa gerçekleştiğine bilhassa dikkat çekiliyor.
Amerikalılar ABD-İran savaşına da sıcak bakmıyorlar. The Economist/Yougov tarafından geçen hafta yapılan ankete göreyse, Amerikalıların sadece yüzde 27’si İran’da askeri harekâtı desteklerken, yüzde 49’u bu fikre karşı çıkıyor. Daha önceki birçok ankette de Amerikalıların çoğunluğunun İran’la savaşa karşı oldukları anlaşılıyordu. Anketler de Trump’ı durduramadı.
Kasımda ara seçimler yapılacak. Amerikan kamuoyunun İsrail aleyhine dönmesinin siyasi sonuçlarını beklemek istemeyen İsrail, Trump’ın bir an önce İran’la savaş başlatmasını istiyordu. “İsrail Lobisi” ve kılık değiştirme ustaları olarak her renge girebilen Neoconlar Trump’ı İran’a kapsamlı bir saldırı için ikna etmeye çalışıyorlardı. Neoconlar ve İsrail, “izolasyonist” olduğu gerekçesiyle ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’e ise şüpheyle bakıyor.
Cuma günü “Washington Post” gazetesinde yer alan röportajda Vance kendisini yabancı askerî müdahalelere şüpheyle yaklaşan biri olarak gördüğünü belirterek “ABD’nin Ortadoğu’da uzun süreli bir savaşa girme ihtimali yok” demişti. ABD’nin İran’a saldırısının kısa vadeli olmasından yana tutum sergilediği anlaşılan Vance 2028’deki Başkanlık seçimleri sebebiyle ‘sağ’da “sonsuz savaşlar”a muhalefet edenlerin desteğini kaybetmek istemiyor.
Savaş başlatmak kolay, durdurmak ise o kadar da kolay değil. Savaş başlatanların daha sonrasında çok istedikleri halde savaşı durduramadıkları birçok örnek var tarihte. İran’la savaş başladı ve her ne plân olursa olsun, nihayetinde savaş kendi dinamiklerini ortaya çıkararak ilerleyecek. Başta Neoconlar’ın istediği oldu, ancak umdukları gibi gelişecek mi?