Abir En Nahas / GZT
Hür Suriye'de neler değişti?
Bir gün Türkiye’de iken arabasının ruhsatını trafik polisine uzatan, bu sırada emniyet güçlerinin varlığının kendisini güvende hatta rahatlamış hissettirdiğini söyleyen Türk arkadaşımı pek de inandırıcı bulmamış; ülkesini ve devletini seven birçok Türk’ün yaptığı gibi mevzuyu biraz abarttığını düşünmüştüm.
Ve bir Suriyeli olarak ona cevaben, devleti ve otoriteyi temsil eden asker, polis yahut sıradan bir devlet görevlisi olsun, herkese karşı korku ve nefretten başka bir hissiyat duymadığımı söylemiştim. Çünkü kendi ülkemizde onların zalim tavırlarına, alçak ve aşağılayıcı muamelesine öyle alışmıştık ki herkesin böyle düşündüğünü var sayıyorduk.
Başka bir zaman bir Türkiyeli memurun bana son derece nazik ve saygılı davrandığını görünce ise gözlerim dolmuştu. Suriyelileri hedef alan kışkırtmalar başlamadan önce umûmen vaziyet bu minvaldeydi.
Suriye hürriyete kavuşunca askerimiz ve polisimiz müspet bir dönüşüm yaşadı ve aklıma Türkiyeli arkadaşım ile yaşadığım o hatıra geldi. O kibar hanımefendiyi bir daha görebilsem, tıpkı onun gibi askerimize ve polisimize bize nazik ve güler yüzlü davrandıkları için muhabbet beslediğimi, artık Esed rejiminin Suriye halkının haysiyetini kırmak ve aşağılamak için kullandığı canavarlardan ne kadar uzak olduğumuzu söylemek isterdim.
Yanlış algılar kırıldı
Belki de bu, Suriyelilerin şerefli bir devrim için ayağa kalkmalarının en mühim sebeplerinden biri. Nitekim Esed ailesi ile yandaşlarının kendi çıkarları için ülkenin servetini sistematik olarak yağmalaması birçok yanlış algıyı da beraberinde getirdi. Mesela Alevi toplumunun Esed rejimi altında refah içinde yaşadığını düşünmek büyük bir hata. Çünkü Alevi köylerinin çoğu fakirlikten kırılıyordu. Birçoğu en temel ihtiyaçlardan bile mahrumdu. Alevi gençlerine rejime sadâkat ile hizmet etmekten başka seçenek bırakılmamıştı. Rejimi savunurken hayatını kaybeden Alevi gençlerin ailelerine verilen "ödül" neydi biliyor musunuz? Beş (5) dolar bile etmeyen bir duvar saati yahut bir kasa portakal.
Peki, Suriye hür olunca başka neler değişti?
Güvenlik Durumu
1- Hür insanların yıllarca kaybolduğu cezaevleri ve gözaltı merkezleri tahliye edildi.
2- On binlerce tutuklu serbest bırakıldı.
3- Saydnaya, varil bombaları ve darağaçları gibi rejimin hapishanelerinde sıkça rastlanan işkence ve kötü muameleye son verildi.
4- Keyfi tutuklamalar ve sistematik zulüm son buldu.
5- Tutukluların serbest bırakılması karşılığında para isteme uygulaması bitti.
6- Askeri kontrol noktaları korku kaynağı olmaktan çıktı, normal güvenlik noktalarına dönüştü.
7- Herkesin birbirini gammazladığı korku ve terör iklimi kayboldu.
8- Halka kötü davranan polis ve asker şimdi hesaba çekileceğini biliyor.
9- Yollarda günlük rüşvet uygulaması ortadan kalkıyor.
Siyasi Durum
10- Suriye'nin uluslararası toplumdaki saygınlığını yeniden tesis eden yeni bir cumhurbaşkanı var.
11- Ülkeye uygulanan yaptırımlar önemli bir şekilde azaldı.
12- Çok sayıda Arap ve bölge ülkesiyle siyasi ilişkiler yeniden kuruldu.
13- Suriye, Arap ve İslam dünyasına geri döndü.
14- Çok sayıda akademisyen, din adamı, yazar, sanatçı ve siyasetçi sürgünden ülkeye dönüş yaptı.
Ekonomik Boyut
15- Devrik rejim döneminde yaklaşık 30 dolar olan ortalama maaş 200 ila 400 dolar civarına yükseldi.
16- Gıda ve elektrikli eşya fiyatları yarıdan bile daha fazla ucuzladı.
17- Benzin, mazot ve doğalgaz artık sıkıntısız bir şekilde bulunabiliyor.
18- Yeni model otomobiller düşük fiyatlarla temin edilebiliyor. Eskileri ise çok daha ucuz.
19- İthalatla ilgili rüşvet sona erdi.
20- Gümrük baskınları ve keyfi cezalar bitti.
21- Yabancı ilaçları uygun fiyatlarla temin etmek artık mümkün.
Hizmet Boyutu
22- Şam, Halep, Humus ve Lazkiye'de otoyollar kötüydü, asfaltlandı.
23. Artık bazı şehirlere günde 24 saat elektrik verilebiliyor.
24. Su temini önemli ölçüde iyileştirildi.
25. 100'den fazla hastane yenilendi ve yeni sağlık merkezleri kuruldu.
26. Ekmek ve akaryakıt kuyrukları yok oldu.
27. Modern otobüsler hizmete girdi ve toplu taşıma iyileştirildi.
Toplumsal Düzey
28. Yerinden edilmiş kişiler Suriye'deki evlerine geri dönüyor.
29. Suriyeliler hem ülke içinde hem de ülke dışında şereflerini geri kazandılar.
30. Telefon görüşmesi yapma ve iletişim kurma korkusu ortadan kalktı.
31. İfade özgürlüğü ve hatalı icraatları korkmadan eleştirme özgürlüğü artık garanti altında.
32. Toplanma ve hareket özgürlüğü artık güvenlik onayı olmadan mevcut.
Toplumsal ve Psikolojik Yeniden Yapılanma
33. Yıllarca süren korku ve ihanetin ardından insanlar arasında güven yeniden sağlandı.
34. Topluluk bağları, günlük toplantılar ve gönüllü girişimler aracılığıyla yeniden inşa edildi ve güçlendirildi.
35. Daha parlak bir gelecek için umut kapısını açan gençlik girişimleri mevcut.
Kurumsal Düzey
36. Devlet kurumlarını saran yolsuzluk sistemi büyük ölçüde ortadan kaldırıldı.
37. Ayrımcılık yapılmaksızın herkese istihdam fırsatları sunuluyor.
38. Çalışanlar niteliklerine göre kendi pozisyonlarına geri dönebiliyor.
39. Niteliksiz kişileri hassas pozisyonlara yerleştiren keyfi atamaların getirdiği kaos düzeni son buldu.
Teknolojik Düzey
40. GitHub, ücretli hizmetleri ve diğer bazı hizmetleri üzerindeki yasağı kaldırdı.
41. Bulut hizmetleri şirketi Vercel, Suriye kaynaklı veriler üzerindeki yasağı kaldırdı.
42. Google, Suriye'nin Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) politikaları kapsamında belirli kısıtlı listelerden çıkarılmasının ardından, Google Ads ve Ad Manager dâhil olmak üzere Suriye'deki reklam hizmetlerini yeniden etkinleştirdi.
Telekomünikasyon ve Medya Sektöründe
43. Daha önce ABD yaptırımlarına tâbi olan telekomünikasyon ve medya şirketlerine yönelik yaptırımlar kaldırıldı. Gibson Dunn Ofisi'ne göre Syriatel, Suriye Radyo ve Televizyon Kurumu ve diğer medya kuruluşları SDN listesinden çıkarıldı.
Suriye Arap Havayolları
44. Suriye Arap Havayolları, ABD yaptırımlarının kaldırılmasıyla kısıtlamalı listelerden çıkarılan kuruluşlar arasında yer aldı.
Hayat yitirilen bazı şeyleri geri getirmeyecek, yaralar belki yıllarca hafızalarda kalacak, ancak her gün korku içinde yaşayan Suriyeliler bugün yeni bir hayata merhaba diyor.
Suriye henüz tam olarak iyileşmedi, bu doğru. Fakat artık nefes almaya başladı.
Bugün nefes alabilen bir millet yükseliyor. Böyle bir yıkımdan asla kurtulamayacağı sanılan bir millet ayağa kalkıyor.
Evet, yolumuz uzun.
Ama bu yol, Suriye halkının hak ettiği bir hayata doğru kıvrım kıvrım gidiyor.