Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), 2025 yılında yaklaşık 2,9 milyon Afgan’ın komşu ülkelerden Afganistan’a döndüğünü, bu geri dönüşlerin en az yarısının zorla olduğunu bildirdi.
UNHCR tarafından yayınlanan son rapora göre, söz konusu dönemde 1,9 milyon kişi İran’dan, 1 milyon kişi Pakistan’dan ve bin 953 kişi Tacikistan’dan sınır dışı edilerek veya zorla ülkesine geri döndü.
Raporda, geri dönüş süreçlerinin çoğu zaman gözaltı, ani sınır dışı uygulamaları ve insan hakları ihlalleriyle birlikte gerçekleştiği belirtildi. Birçok kişinin yaşadığı yerlerden aniden ayrılmak zorunda kaldığı, uzun ve zorlu yolculukların ardından Afganistan’a giriş yaptığı ifade edildi.
Verilere göre İran’dan dönenlerin yüzde 54’ü belgesiz, yüzde 46’sı ise resmi belge sahibiydi. Bu grupta kadın ve kızların oranı yüzde 49, çocukların oranı ise yüzde 57 olarak kaydedildi.
Pakistan’dan dönenlerin yüzde 44’ünün resmi belgesinin bulunduğu, yüzde 54’ünün belgesiz olduğu ve yüzde 2’sinin sığınmacı statüsünde olduğu bildirildi. Bu grupta kadın ve çocukların oranı yüzde 45 olurken, refakatsiz çocukların oranı yüzde 21 olarak açıklandı.
UNHCR Sözcüsü Faramarz Barzin, geri dönüşlerin çoğu zaman ani sınır dışı kararlarıyla gerçekleştiğini belirterek, birçok kişinin eşyalarını toplama fırsatı bulamadan ülkeyi terk etmek zorunda kaldığını ve bazı aile bireylerinin birbirinden ayrıldığını söyledi.
Barzin, bu durumun hem koruma risklerini artırdığını hem de geri dönüş bölgelerinde barınma ve uyum kapasitesi üzerinde ek baskı oluşturduğunu ifade etti. Pakistan’dan sınır dışı edilen bazı aileler ise barınma ve geçim konusunda ciddi zorluklar yaşadıklarını belirtti.
Aile reisleri, Afganistan İslam Emirliği yönetiminde yerleşim için arazi tahsisi, iş imkanı ve konut desteği talebinde bulundu.
Birleşmiş Milletler Afganistan Yardım Misyonu’nun verilerine göre ise son iki yılda zorunlu sınır dışı uygulamaları ve göç kısıtlamaları nedeniyle yaklaşık 5 milyon kişi, yani ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 10’u Afganistan’a geri döndü.
İslam Emirliği yönetimi, geri dönenlerin ihtiyaçlarının karşılanması için hazırlıklı olduğunu açıklarken, başta Pakistan ve İran olmak üzere ev sahibi ülkelere zorunlu sınır dışı uygulamalarını durdurma çağrısında bulunuyor.
Kaynak: Mepa News