Türkiye Toplu Mezar Cenneti

22.01.2011 12:45
Türkiye Toplu Mezar Cenneti
Bitlis Mutki’de geçen hafta yapılan kazılarda bulunan toplu mezarlar, Türkiye’nin yakın tarihinde ortaya çıkarılan benzer olayları hatırlattı.

Türkiye toplu mezar kavramını son iki haftada Bitlis'in Mutki İlçesi'nde süren kazılarla hatırladı. Oysa Türkiye'nin yakın tarihinde böylesi toplu mezarlar ilk değil... 1989 yılında Siirt'teki Kasaplar Deresi'nde çok sayıda cesedin ortaya çıkarılmasıyla başlayan sürecin son halkası Mutki oldu. Siirt, Bingöl, Diyarbakır, Tatvan, Başkale, Ağrı kazılan ya da kazılmayı bekleyen toplu mezarların en çok bulunduğu yerler.

Türkiye, PKK'nın silahlı mücadeleye başladığı 1984 yılı ile özellikle 1999 yılına kadar geçen 15 yıllık süreçte binlerce insanını yitirdi. İnsanlar işkencelerle, yargısız infazlarla öldürüldü, binlerce köy boşaltıldı. Bu süreçte bir de çatışmalarda öldürülüp cesetleri bulunmayan PKK'lılar ve ortadan kaybolup haber alınamayan sivillerin gömüldüğü toplu mezarlar gerçeğiyle karşılaştı ülke. Bu korkunç gerçek Bitlis'in Mutki İlçesi'nde ortaya çıkarılan toplu mezarla bir kez daha Türkiye'nin gündemine geldi.

İlki 1989'da bulundu

Toplu mezarlar gerçeği, Türkiye'nin gündemine ilk kez 1989'da girdi. Siirt'e bağlı Nevala Kasaba'da (Kasaplar Deresi) çok sayıda ceset bulundu. 5 Temmuz 2002 tarihinde ise, Türkiye toplu mezarlar gerçeğiyle bir kez daha sarsıldı. Batman'ın Sason İlçesi'ne bağlı Heybeli (Tanze) Köyü Mezrası'nda bulunan toplu mezar, çatışmalar döneminin karanlıkta kalan gerçeğini gün ışığına çıkardı.Toplu mezarları kamuoyu gündeminin en üst sıralarına tırmandıran ise hiç kuşkusuz Kulp oldu. Bolu Jandarma Tugayı'nın bölgede operasyon gerçekleştirdiği 11 Ekim 1993'te Diyarbakır'ın Kulp İlçesi'nde "PKK'ya yiyecek sağladıkları" iddiasıyla gözaltına alındığı iddia edilen 11 köylü ortadan kayboldu. Diyarbakır DGM söz konusu olayı 1997 yılında ele aldı. Davada gelişme yaşanmamasının ardından, kayıp yakınlarının AİHM'e yaptığı başvuru üzerine, Türkiye 1 trilyon lira tazminat ödemeye mahkûm oldu. Kaybolan köylülerin kemikleri olaydan tam 10 yıl sonra, Ocak 2003 tarihinde ortaya çıktı. Köylülerin, Kulp'un Alaca Köyü mezrasında insan kemiklerini bulmasının ardından Diyarbakır İnsan Hakları Derneği harekete geçti. Oluşturulan bir heyet köylülerin yardımı ile toplu mezarı 2 Kasım 2004'te ortaya çıkardı. Olay 11 Kasım 2005'te Meclis'e taşındı. TBMM İnsan Hakları Komisyonu'nun 23 Aralık 2005'te yayınladığı raporda, gözaltına alınan köylüleri Bolu Dağ Komando Taburu'nun kaybettiği belirtildi. Savcılığın gönderdiği örnekleri inceleyen Adlî Tıp da kemiklerin kayıplara ait olduğunu saptadı.

Bingöl

Bingöl'de toplu mezarla ilgili ilk gelişme 2000'de Bingöl Yedisu Jandarma Karakolu'nda görev yapan bir askerin, karakolun bahçesinde toplu mezar olduğu yönünde basına yansıyan iddiaları üzerine yaşandı. Yedisu İlçesi'nde şu ana kadar toplu mezar bulunduğu iddiasıyla 73 ayrı nokta için kazı talebinde bulunuldu. Taleplere yanıt verilmedi. Bingöl'ün Genç İlçesi ise toplu mezarın bulunduğu yerlerden biri oldu. 1988-1997 yılları arasında çıkan çatışmalarda öldürülen PKK'lılara ait olduğu öne sürülen toplu mezar, 12 Ekim 2009 tarihinde Genç'in Kültür Mahallesi Kupar Mevkii'nde bulundu. Genç Başsavcılığı gözetiminde kazılan bölgede, kemiklerin 3 ayrı yere toplu olarak gömüldüğü tesbit edildi. Mezarlarda elbiseleri ile birlikte gömülen 38 kişinin cenazesine ulaşıldı.

Tatvan

3 Haziran 1995 tarihinde Bitlis'in Tatvan İlçesi Kender kırsalında çıkan çatışmada vurulan 34 PKK'lı toplu olarak iki yerde toplu mezarlara gömüldü iddiası basına yansıdı. Haber üzerine savcılık emriyle yapılan kazı çalışmalarında 15 Ekim 2004 tarihinde Kokarsu Köyü Sütlü Mezrası Kenco Tepe arasında kalan iki ayrı bölgede, 27 PKK'lının cesedi bulundu.

Başkale

Van'ın Başkale İlçesi'nde 21 Eylül 2005'te 7 kişinin gömülü olduğu bir toplu mezar bulundu. Burada gömülen kişilerin, Başkale'ye bağlı Akçalı (Sewqan) kırsalında 1997'de çıkan çatışmada öldürülen PKK'lılar olduğu ileri sürüldü.

Ağrı

Devlet Su İşleri ekipleri, Ağrı Hamur yolu üzerinde 1. kilometrede 4 Ekim 2010 tarihinde su ve kanalizasyon çalışmaları başlattı. Eskiden Jandarma Komando Bölüğü tarafından kullanıldığı öğrenilen arazide kazı çalışmaları esnasında insan kemikleri bulundu. Olayın yetkililere bildirilmesi üzerine, Ağrı Cumhuriyet Savcısı olay yerinde incelemede bulunarak, kemiklere el kondu.

(Remzi Budancir / Taraf)

  • Yorumlar 1
    Diğer Haberler
    PANO
    KARİKATÜR
    Tüm Hakları Saklıdır © 2001 Haksöz Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0 212 635 43 75 | Faks : 0 212 631 55 27 | Haber Yazılımı: CM Bilişim