Masal ve Hikâyeler Nereye Uzanır?

09.04.2013 05:47

Günay Bulut

Çocuklarımıza okuyabileceğimiz ve okutabileceğimiz hikaye ve masallar onların yalnızca göreceği rüyaları şekillendirmez. Çocuklar belli bir yaşa kadar soyut kavramları algılayamazlar. Kişiliklerin oluştuğu bu dönemde soyut olan inançsal değerleri somut kahramanlar üzerinden vermek önem arz eder. Çocuklar hayal dünyalarında yavaş yavaş büyüyen kahraman kişilikleri harmanlayarak zamanla rol model edinirler. Bu yüzden çocuklarımıza anlattığımız her hikâyenin bilinçaltına ekilmiş bir tohum olduğunu, uygun zaman ve imkânlara ulaştığında bu tohumun yeşereceğini asla unutmamalıyız.  Bu hususta anne ve babaların imdadına çocuk kitapları yetişmektedir.

Çocuk kitaplarındaki en önemli zaaf alanı olağan dışılıklardır. Ne yazık ki, olağanüstü olaylardan ve kahramanlardan oluşan masallar Kuran merkezli bir eğitimin uzağında yer almaktadır. Çocuk dünyasında, kahramanların olağanüstü güçleri Allah’ın sonsuz iradesi, gücü ve bilgisi ile birbirine karışabilmektedir. Bu sebeple, inançlarımızın temeli Kuran ile çelişmeyecek çocuk kitapları önemli eğitim araçlarından birisidir.

Son yıllarda çocuk kitapları stantlarında eserlerine sıkça rastladığımız Nehir Aydın Gökduman’ın Masal Devi Şigibo adlı çocuk kitabı 2013 Şubat’ında Nesil Yayınları’ndan çıktı.

Her ne kadar masal ifadesi geçse de kitap, bir nesir türü olan masallardan pek çok yönüyle uzak düşüyor. Tamamen hayal ürünü, olağanüstü kahraman kadrosundan oluşan masallara göre kitaptaki kahramanlar günümüz dünyasından seçilmiş. Masalların bilinmeyen bir masal ülkesinde geçmesine karşılık kitaptaki olaylar göz alabildiğine ağaçlarla dolu bir ormanda geçiyor. Masalların bilinmeyen çok eski zamanlarına karşılık kitaptaki olaylar günümüz algısının uzağında olmayan Nekibuki’nin kaybolduğu bir günde başlıyor. Geleneksel masallarda görülen cin, peri, sihirli obje vb. figürler hikayelerde yer almıyor. Masalların mutlu sonla bitmesi özelliği ile ise kitabın sonu paralellik arz ediyor. Bu özelliklerinden dolayı kitabın, tür olarak çağdaş hikâyeye daha yakın durduğunu söylemek mümkün.

Kitapta, kaybolan yavru kedi Nekibuki Masal Devi Şigibo ile karşılaşıyor. Masal Devi Şigibo geleneksel masallardaki çirkin ve kötü yürekli devlere benzemiyor. Kocaman bedenine karşılık çocuk görünümündeki Şigibo, annesini bulmak üzere yavru kediyi korumaya alıyor. Annesini buluncaya kadar da ona annesinin şefkatini aratmayacak muamelede bulunuyor. Şigibo, Nekibuki’ye her gün bir masal anlatarak onun annesizliğinden kaynaklanan hüznünü dağıtıyor. Otuzuncu masalın sonunda da anne kedi bulunarak Nekibuki annesine kavuşturuluyor. Her güne bir masal ve ya hikaye anlatımı da çağdaş hikayeciliğin ve romanın başlangıcındaki eserlerin tarzını çağrıştırıyor.

Resimlerle renklendirilmiş hikayelerde, çocuklara hikaye kahramanları hakkında gerçek bilgiler de sunuluyor.  Kitapta, masal anlatılarının sonunda, okuduklarını anlamalarını sağlayacak sorular ve bulmacalarla okuyucu çocukların eğlenerek öğrenmeleri hedeflenmiş.

 Hikâyelerde canlı cansız ayrımı yapılmadan pek çok şey konuşturuluyor. Söz gelimi bulut, yıldız, papatya, ateş böceği… Tabiattaki canlı cansız varlıkların konuşturulmasıyla, bir düzen içinde akıp giden âlemin doğal olayları, çocuklara, bütünlük içinde sunuluyor.

Kitaptaki hikayeler sabit formel ifadelerle karakterize edilen geleneksel masallardaki olağan dışı figürlerden tamamıyla uzak değil. Ancak bu figürler günümüz dünyasında yaşanabilecek hâle dönüştürülerek verilmiş. Söz gelimi uçan halı motifi ve ya masal kitabındaki çikolatanın kokusunu alan kahraman, çocuk dünyasının masum hayalleriyle rüya ve düşler içine taşınıyor.

Tüm masalların eğitim işlevi ön plandadır. Masallarda istenen davranış kalıpları olumlu kahramanlar, istenmeyen davranış kalıpları ise olumsuz ve sevimsiz kahramanlar üzerinden verilir. Masallarda olumlu kahramanlar mutlaka olumsuz kahramanlarla savaşarak onu yenerler. Böylece iyiliğin galip geldiği, kötülüğün ise cezasını bulduğu mesajı verilmeye çalışılır. Kitap içeriğinde anlatılan masallarda eğitim işlevi ön plana çıkmakla beraber iyilerle kötülerin mücadelesi çoğunlukla iç muhasebeye yöneltmek şeklinde veriliyor. Kötülere yanlış davranışlarını düzeltmesi için süre tanınıyor. Hayatı sürdürebilmek, başarıya ulaşabilmek, kötülerle mücadele etmek için yürekli olmak, korkmamak, sorunlara uygun çözümler üretmek için kahramanlardan birisi ön plana çıkartılyor. Bu özelliğiyle Masal Devi Şigibo, kişileştirilmiş insan dışı kahramanlar eşliğinde çocukları hayat yolculuğuna çıkarıyor. Kendilerini kâh karnını doyurmanın mücadelesini, kâh toplumsal bir anlaşmazlığın çözümünü düşünürken buluveriyorlar. Kitabın sonundaki etkinlikler ise çocukların kendini masalla bütünlemesini kolaylaştırıyor… Sen olsan ne yapardın, düşün taşın fikrini söyle, buluşturmaca gibi etkinliklerle çocuklar kendilerini masal kahramanlarıyla özdeşleştirip-eşleştiriyorlar.

Masallar evrenseldir. Benzer motiflere farklı milletlerin farklı anlamları yükleyebildiği görülebilmektedir. Elbetteki geleneksel anlatılardan da Kuran perspektifli hikâyeler üretmek mümkündür. Günümüz yazarları inandıkları değerleri harmanlamış özgün eserleri üretmek zorundadırlar. Nehir Aydın Gökduman, bu özgünlüğü yakalama noktasında önemli çalışmalara imza atmayı başarmış ve bu alanda çalışmalarını sürdürmektedir.

Kitapın muhatapları ne dediler.

MACİDE DİYOR Kİ;

‘Ben bu kitabı okurken hiç sıkılmadım. Bazı kitapları okurken sıkılıyorum. Çok güzel masallar var içinde. Zaten masalları anlatan dev de diğer masallardaki gibi korkunç ve çirkin değil. Hem dev masalları çook sevimli bir kedi olan Nekibuki’ye anlatıyor. Ben masallardan, Filço’nun yalnızlığı, kilimci örümcek, Mır Mır Mırlayan Kedi ve Çok Özel Bir Kedi’yi çok sevdim. Bir de kitabın sonundaki bulmacalar çok güzel. Ben bulmacaları çok severim zaten. Bütün arkadaşlarıma tavsiye edebileceğim bir kitap’. (Macide Özlem Alpay; İlköğretim 4.sınıf öğrencisi)

ELİF DİYOR Kİ: (BU KİTAPTA BENİM DE EMEĞİM VAR!)

Masal Devi’ni çok seviyorum. Annem Şigibo’yu yazarken masalları okuyordu bana, ama kitap haline gelince daha da hoşuma gitti. Bazı kitaplar biraz sıkıcı. Ama Şigibo'yu okurken hiç sıkılmadım. Üç kere okudum. Güneş Gözlüklü Güneş'i annemle birlikte yazdık:) Masaldaki kedi Nekibuki'yi de çok seviyorum. Zaten ben kedileri çok severim. Masallardan en çok Mır Mır Mırlayan Kedi, Gelincik Kızın Evi, Profesör Gorbi, Uçan Kitap, Çok Özel Bir Kedi adlı masalları beğendim. Etkinlikleri de çok güzel. Şigibo bir numara...  (Elif Gökduman-İlköğretim 2. Sınıf öğrencisi)

AHMET ERDEM DİYOR Kİ:

‘ Eğlenceli bir kitaptı. Bazı kitapları zorla bitiriyorum. Çünkü sıkılıyorum. Bu kitabı elime alınca bırakamadım. İki günde bitirdim. Tüm hikayeler güzeldi. Ama Mercan Balığı’nın Deniz Okulu çok komikti. Çok güldüm.’ (Ahmet Erdem Bulut- İlköğretim 3.sınıf öğrencisi)

 

  • Yorumlar 0
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
PANO
KARİKATÜR
Tüm Hakları Saklıdır © 2001 Haksöz Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0 212 635 43 75 | Faks : 0 212 631 55 27 | Haber Yazılımı: CM Bilişim