1. YAZARLAR

  2. Yalçın İçyer

  3. Bir Ayet ve Bizim Hayat İlkelerimiz
Yalçın İçyer

Yalçın İçyer

Yazarın Tüm Yazıları >

Bir Ayet ve Bizim Hayat İlkelerimiz

A+A-

 وَما أَرْسَلْنَا قَبْلَكَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا إِنَّهُمْ لَيَأْكُلُونَ الطَّعَامَ وَيَمْشُونَ فِي الْأَسْوَاقِ وَجَعَلْنَا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً أَتَصْبِرُونَ وَكَانَ رَبُّكَ بَصِيرًا Rasulüm, senden önce özgürce sorumluluklarını yerine getirmek üzere, görevlendirip gönderdiğimiz bütün peygamberler de, hiç şüphesiz yemek yerler, çarşılarda dolaşırlardı.

Ey insanlar, sizin bir kısmınızın imanda sebat derecesini tesbit için, diğer bir kısmınıza, zengini fakire, sıhhatliyi hastaya, itibarlıyı itibarsıza ağır bir imtihan konusu haline getirdik. Bakalım, sabredip mücadeleye devam edebilecek misiniz? Rabbin her şeyi hakkıyla bilmekte, görmektedir; doğru yolu göstermektedir.'1

I-GİRİŞ

Resulleri bize güzel örnekler olarak gönderen Alemlerin Rabbine sonsuz hamdüsenalar olsun. Salat ve selam bize Allah'ın emir ve yasaklarını canlı yaşayarak hamd etmenin yolunu gösteren tüm Resullere ve dostlarına olsun. Rabbim onların yolunda gidenlerden razı olsun bizi de onlardan eylesin.

Sevgili kardeşler!

Sizleri ve tüm Müslümanları Allah'ın selamı ile selamlıyorum. Rabbim sizlerin ve mazlumların yardımcısı olsun. Kur'an bize insanın yaşadığı veya yaşayabileceği bir hayat şekli sunuyor. Biz Müslümanlar bu tabii ve fıtri kuralları ideolojiye, mistizme, leduniliye çevirerek insanın zor yaşayacağı hayat şekline çevirdik. Hutbelerimde hep şu çabayı gösteriyorum. İlahi yasaları yaşanan hayat kuralları olarak tanıtmak. İnsan üstülükten, insanların arasına indirgemek. Melekuti alemdem şahadet alemine getirmek. Rabbimin şu ayetlerini yeni iniyormuş gibi sizlerle yaşamak. '....مَا يُرِيدُ اللّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُم مِّنْ حَرَجٍ وَلَكِن يُرِيدُ لِيُطَهَّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ .Allah, size herhangi bir güçlük çıkarmak istemez. Fakat O, sizi tertemiz yapmak ve üzerinizdeki nimetini tamamlamak ister ki şükredesiniz.'2 Ayetin baştarafı günlük hayatımızın maddi ve manevi temizliği olan abdesti anlatıyor. Bunun bile insana zor geleceğini bilen Allah(cc) kullarını güzelce eğitiyor. Bu da Kur'an'ın eğitim metodudur.

 'وَجَاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ هُوَ اجْتَبَاكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ مِّلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمينَ مِن قَبْلُ وَفِي هَذَا لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيْكُمْ وَتَكُونُوا شُهَدَاء عَلَى النَّاسِ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلَاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيرُ Allah'ın rızası uğrunda gerektiği gibi cihad ediniz. O sizi bu görevi yapmak üzere seçti. Din konusunda size hiçbir zorluk yüklemedi. Atanız İbrahim'in dinidir bu. Allah sizi gerek daha önceki kutsal kitaplarda gerekse elinizdeki Kur'anda «Müslüman» olarak adlandırdı. Amaç, Peygamberin size tanık ve canlı örnek olması, sizin de diğer insanlara tanık ve canlı örnek olmanızdır. Öyleyse namazı kılınız, zekâtı veriniz ve Allah'a sımsıkı bağlanınız. Sizin efendiniz, koruyucunuz O'dur. O ne güzel efendi ve ne güzel destekleyicidir!'3 Nitekim Allah Bakara suresi son ayetinde şöyle buyuyor. '....Allah(cc) kişiye ancak götüreceği yükü yüklemiştir....'4 Görüyorsunuz Rabbimiz bizim taşıyamayacağımız yükü bize yüklemiyor. Yükledikleri ise gücümüzün üzerinde değil. Bu hutbemde, yukarda metnini ve mealini verdiğim ayet üzerinde duracağım. Ayetin belki sizlerinde ve benimde fark edemediğimiz yönüne dikkatinizi çekeceğim. Hutbemde ulemanın tesbitlerini vereceğim. Kendim sadece aktüel yorumları kendimden katacağım.

II-ULEMA NE DİYOR BU AYET İÇİN?

Ayeti tefsir eden alimlerin çoğu; Resullerin, '...Yeme içme ve sokaklarda gezmeleri..' kısmına şu anlamı vermişler. 'Onlar, yerler, beslenmeğe ihtiyaçları vardır. Sokaklarda, ihtiyaçlarını kazanmak, ticaret yapmak için gezip dolaşırlar. Bu onların risaletine ve bulunduğu makama herhangi bir beis getirmez. Onların sahip oldukları güzel vasıflara bir halel getirmez. Her basiret sahibi ve akıl sahibi bunu bilir.'5

III- AYETTEN ÇIKARACAĞIMIZ HÜKÜMLER

Bu ayetten çıkarabileceğimiz itikadi, sosyal ve ahlaki ilkeler vardır. Ayet bizi ve bizim hayat ilkelerimiz anlatıyor. Bu hutbemde kendi görüşlerimden ziyade müfessirlerin bu ayetle ilgili görüşlerini sizlerle paylaşacağım.

Kurtubi’nin görüşleri;6 Kurtubi ayeti çok güzel ve aktüel işlemiş. Asırlar önce Avrupa'da yaşamış bir alimin tesbitlerini okurken ve verdiği rivayetleri idrak ederken Kur'an'ın sosyal mucizesini bir kez daha gördüm. Onu çevremdeki insanlara sürekli okuyun dememin az olduğunu gördüm. Herzaman bu arzumu tekrarlamam gerektiğini bir kez daha anladım.

A-İTİKADİ HÜKÜMLER

1-Resullerin insanı yönü ve ayetin iniş sebebi

(RESULULLAH'ın İMTİHANI)

Tarih boyunca zalimler Resuller'e karşı çeşitli yöntemler kullanmışlar. Bu yöntemlerden biride aleyhte propaganda yapmaktır. İşte bu ayetin inişine sebep olanda Mekke ileri gelenlerinin Resulullah(ass) hakkında yaptıkları kötü propagandalar olmuş. Bunu hem direk bu surenin başında gelen aşağıda ki ayetten ve hem de siyeri haberlerden öğreniyoruz. Surenin başında şu ayeti okuyoruz.

 وَقَالُوا مَالِ هَذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعَامَ وَيَمْشِي فِي الْأَسْوَاقِ لَوْلَا أُنزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذِيرًا Bu peygamberin ne özelliği var? Bizler gibi yemek yiyor, çarşılarda, panayırlarda dolaşıyor. Ona bir melek indirilmeli, kendisiyle birlikte, o da sorumluluk, hesap ve cezayı hatırlatan uyarıcılık görevi yapmalıydı.' dediler.'7 Dikkat ederseniz bizzat onların Resulullah hakkında ki sözlerini veriyor. Söylenen sözler Resulullah'ı çok etkiliyor. Çünkü önce imtihanı o veriyor. Onun için önce onun eğitilmesi gerekiyor. Bunu da surenin başında ki 7.ayette okuyoruz. Sakın üzülme ve gevşeklik gösterme. Resulullah'ın Allah'ın ilk surede verdiği sözünde şüphe duymamalıydı. 'Sen ulaştır, oku Rabbin en cömert olandır...'8 Onunda itikadi olarak buna inanması gerekiyordu. Bu hususta tereddüt etmemesi gerekiyordu. Allah'ın onun arkasında olduğu konusunda zerre kadar vesvese etmesi davasına ihanet olurdu. İşte onun için Rabbi onun yanında olduğunu defaatle vurguluyordu. Bu onun Risaletine bir beis getirmez.

2-İMAN EDENLERİN EĞİTİMİ

Bu ayet iman edenleri iki yönü ile ilgilendiriyor. İtikadi ve ameli yönü. İtikatta Resullere imanlarının nasıl olması gerektiği konusudur. Onlardan önce ki kavimlerin düştükleri hatalara düşmemesi gerekiyordu. Onlar da insandırlar. Onlarda ölümlüdürler. Sakın hayatta iken ve öldükten sonra onlara Allah'a ait vasıflar vermeyin. Kabirlerini ibadetgah eylemeyin. Allah'ta dilemeniz gerekeni onlardan istemeyin. Onun için Allah(cc) onlara Hz. İsa(ass) ve tertemiz annesini şu ifadelerle anlatıyor.

Resullerin ilahlaştırılmaması gerekiyor. 'مَّا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَأُمُّهُ صِدِّيقَةٌ كَانَا يَأْكُلاَنِ الطَّعَامَ انظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الآيَاتِ ثُمَّ انظُرْ أَنَّى يُؤْفَكُونَ Meryem’in oğlu Mesih ancak bir Rasüldür. Ondan önce de görevlerini ifa eden birçok Rasüller gelip geçmiştir. Onun annesi doğruluk sembolüdür. Ana-oğul, diğer insanlardan farksız, yeyip içerlerdi. Düşün, onlara âyetleri, birliğimizi gösteren delilleri nasıl açıklıyoruz. Sonra bir daha düşün! İnsanlar Hak’tan nasıl yüz çeviriyorlar?'9 Resulullah'ın ümmeti daha önceki ümmetin hatasına düşmemeli. Onların Resullerini yücelttiği ve Allah'a ait vasıfları onlara verdiği yanlışa düşmemeliler. Resulullah'ta hep bu konuda Ashabını uyarıyordu. Benden önceki kardeşlerimin başına getirilenleri benim de başıma getirmeyin. Kabrimin başına getirmeyin. Ameli yönü ile; onları önderiniz hakkında yaptıkları aleyhte propagandalar sizde gevşeklik oluşturmasın.

B)- SOSYAL İLKELER

3-Çarşı pazalara gitmelerin sosyal dersleri

Yukarda ifade ettim, onların çarşı pazarlara çıkışlarının bir yönü de ihtiyaçlarının kazanma yolunu aramalarıdır. Onlar yerli insanlardı. Ancak önde gidiyorlardı. Her alanda örnek ve önder idiler.

İnsan olarak Resullerin ortak noktası, ihtiyaç sahibi olmak, yemek ve içmektir. Onlar geçimi elde etme yollarına başvururlardı. Yani dünya hayatında geçimlerinin elde etmenin yollarını ararlar.10 Resuller başkalarının sırtından geçinen haşa ve haşa asalak insanlar değildi. Onun için her Resulun bir sanatının olduğunu öğreniyoruz. Marangozluk, çobanlık, dokumacılık vs. Onlar bu konuda da bizim örneklerimiz idi. Resulullah(ass) bu güzel örnekliliği Medine'ye hicret eden ashabına öğretiyordu. 'Sizden herhangi birinizin ipini alıp, sırtı üzerinde odun taşıması, herhangi bir kimseden dilencilik etmenizden daha hayırlıdır.'11 Yani başkasının eline bakmayın. Teekkul ehli-Yiyiciler- olmayın. Başkasından geçinmeyin. Medineli ensar kardeşlerine veriyorlardı. Hemde mallarını bölerek veriyorlardı. Ama buna rağmen Resulullah(ass) ashabının bizzat ticaret ve diğer yollarla kazançlarını elde etmelerini istiyordu. Ve onları teşvik ediyordu. Bize çok güzel dersler veriyor. Özellikle genç neslimizin bu konuda dikkatine sunuyorum. Resuller toplumlarında en ileride idiler. Onların o günkü sanatları, sözkonusu toplumlarda ki en ileri seviyede idi. O halde sizlerde bu ilkeyi örnek alın. Bugün toplumda en ilerde olan seviyeleri seçin ve ilerleyin. Sağlam itikat, sağlam kişilik ve sağlam sosyal kişilik.

C)-AHLAKİ İLKELER

Çarşı pazar kavga yeridir.

Kur'an hayatın tümünü doldurur. Hayatta boşluk bırakmaz. Her alanda emin bir kişilik yetiştirir. Bu Hz. İbrahim’in duasında gizlidir. 'İmam' kavramında kendisini buluyor. İmam olmak sadece camide önde olan namaz memuru değildir. O her alanda toplumuna insanına önderlik yapandır. O halde kişiliğin her yönünü onda okuyoruz.

Asırlar önce Avrupa'da yaşamış bir alimin yaptığı tesbitler sanki bugünkü insanımızı ve bugünkü ortamı anlatıyor. Çarşı pazarlar rızkı temin ve davet etmenin mekanlarıdır. Oralara onun için gidin. Resulullah(ass) ashabını bu konuda sürekli uyarmış. Bir gün kendisine biat etmek için gelen sahabesine şunu söylemiş. 'Zinanın yapıldığı yere ayak basmayacağına söz verirsen senin biatını kabul ederim.' Gezeceğin yerlere dikkat. Orada hangi tehlike var?

Çarşı pazar kavga yeridir. Çarşı pazarlar ve tehlike mekanlar, insan için kurulmuş tuzaklar. Oraya girerken dikkat edin. Resuller niçin girmiş, gezmiş? Sizde aynı gaye ile ve hedefle girin çıkın ve oralarda onun için olun.

Resulullah(ass) çarşı pazarı ashabına tarif ediyor. 'Sakın çarşı pazarlara ilk giren ve oradan son çıkan olmayın. Çünkü şeytan orada yumurtlamış ve orada yuvalanmış.' Resulullah'ın Selman Farisi'ye tavsiyesi. 'Eğer imkanın olursa çarşı pazarlara ilk giren ve oradan çıkan son kişi olma. Çünkü orası şeytanın mücadele alanı sancağı da oraya diker.'  'Yerler arasında Allah'ın en çok sevdiği mescidlerdir. En çok buğzettiği yerler ise çarşı pazarlardır.' 12

RİVAYETLERDEN NE ANLAMALIYIZ?

ÖNDE OLMAK İMAM OLMAK NEDİR?

BURADA SEVGİLİ GENÇLERE HİTAP EYMEK İSTİYROUM

Bu rivayetlerle Resulullah(ass) eve girin, çalışmayın, ehli teekkül-asalak geçinen- kişiler olmayın. Aslında tam tersi çarşı pazarlarda asalak geçinerek, kahvelerde, otomat başlarında, kumarhanelerde eğlence yerlerinde başı boş gezip şeytanların oltalarına takılmanın tehlikelerini anlatıyor. Başıboş işsiz güçsüz gezip dolaşmayın. Devletin sosyal kurumları da birer dilencilik kurumlarıdır. Onlara da takılmayın. Çalışın çaba gösterin. Önde olun. Sizleri örnek göstersinler. Mistik bir hayatta Allah'ın razı olduğu bir hayat şekli değil. Takılacağınız o kadar çok oltalar var ki, bunlara dikkat edin demek istiyor. Bir yönüyle de orası sizin sadece rızkınızı temin etmeniz gereken mekanlardır. Onun dışında oralara takılmayın. İşiniz olduğu zamanda gittiğinizde şu duayı okuyun. 'LA İLAHE İLLALLAH VEHDEHU LA ŞERİKE LEHU LEHUL-MÜLKÜ VE LEHUL-HALMD YUHYİ VE YUMİT VE HUVE HEYYUN LA YEMUUT BİYEDİHİ-L HAYR VE HUVE ALA KULLİ ŞEYİN KADİİR.' Allah ondan başka ilah yoktur. O tektir. O'nun ortağı yoktur. Mülk ve hamd O'na aittir. O diriltir ve öldürür. O diridir. O ölmez. Hayrın hepsi O'nun gücündedir. O herşeye gücü yeterdir.'

VI-İnsanların birbirleri ile imtihan olması

'....Ayette bazınızı bazınızla imtihan ediyoruz....' buyruluyor.

İnsanlar hem iyiliğe götürmekte ve hem kötülüğe götürmekte biribirleri ile imtihan oluyorlar. Özellikle ne kimsenin kendimizi saptırmasına ve ne de başkasını sapmasına vesile olmamalıyız. İnsanların imtihanı kazanmasına vesile olacak davranışlar ve çabalar göstermeliyiz. Biribirimize bünyanimersus olmalıyız. Eşler biribirlerine, çocuklar anne babalarına, anne babalar çocuklarına, kapı komşular biribirlerinin imtihanını kazanmalarına vesile olmalı.

VII-Rabbin her şeyi görmesi

Sizler her alanda Resuller gibi olun. Onlar nasıl Allah'a sığınıyor ve Allah için oluyorlarsa sizde onların sünnetine uyun. Allah(cc) kendini onlara tanıtmakla onlara şu mesajı veriyordu. Olup bitenlerin hepsi ilahi kontrolde gerçekleşiyor. Siz işkence görüyorsunuz, öldürülüyorsunuz ve aç bırakılıyorsunuz sakın yolunuzdan ayrılmayın. Sakın mücadeleyi bırakmayın.'13 İlahı hayatı kendinize düstur kılın. Sarsılmaz iman, sosyal ve ahlaki hayatta güzel örneklilik sizin vazgeçemeyeceğiniz ilkeler olun. Onu kayıp etmemek için yukarda ki duayı kavrayın ve hayatınıza da yaşayın. Rabbim sizlere ve İslam ümmetine azim nasip eylesin. Allah'a emanet olun.

 

Dipnotlar:

1-K.K. Furkan suresi 25/20

2-K.K. Maide suresi %/6

3-K.K. Hacc Suresi22/78

4-K.K. Bakara suresi 2/286

5-İbni Kesir Tefsir el-Kur'an El-Azım Çağrı yayınları 3.cild Furak suresi

6-El-Cami Li-Ahkam el-Kur'an  İmam Kurtubi 12. cild 

7-ags25/7

8-Alak Suresi96/3

9-K.K. Maide Suresi5/75

10-Kurtubi age

11-age Buhari II, 535, 538 Tirmizi III.243, 257,300

12-Kurtubi age

13-Tefhim El-Kur'an El-Kerim 3.cilt. Ebu A'la el-Mevdudi

YAZIYA YORUM KAT