Amasya'da "Ramazan ve Oruç" Semineri

15.07.2013 23:05
Amasyada Ramazan ve Oruç Semineri
Amasya Özgür-Der Temsilciliğinde Ramazan ve Oruç Konusu İşlendi

Dernek Temsilciliğinde müzakereli olarak işlenen konu, Haksöz yazarlarından Mustafa SİEL tarafından şu şekilde özetlendi.

Oruç’un Anlamı

Oruç terimi, farsça ruze (günlük) kelimesinden türetilip oruze olarak kullanılmaya başlanmış ve zamanla oruç şeklinde telafuz edilir olmuş ve Türkçeye bu şekilde yerleşmiştir.

Oruç teriminin Kur’anda kullanılan Arapça aslı savm kökünden gelen sıyam olup, bu kelimeyi bir takım meşru manevi beklentilere istinaden kendisini aslen meşru ve helal şeylerden alıkoymak olarak tanımlamak mümkündür.

Kur’anda, risaletin 15. yılı civarında, hicretten 2 sene sonra Medine’de inen 2.Bakara Suresi 183’den 187’ye kadar olan ayetlerde ayrıntılı olarak açıklanarak farz kılınmıştır (ketebe).

Oruç İbadetinin Hikmetleri

Oruç ibadetinin en temel hikmeti, kişinin Allah’ın rızasına erişmek eksenli manevi beklentilerle, aslen meşru olan yemek içmek gibi şeylerden kendisini belirli bir zaman mahrum etmesidir. 

Bu ilkeleri dikkate alarak orucun, manevi beklentileri olan ve meşru olmayan şeylerden kendini uzak tutan mü’minlerin ibadetidir dersek hata etmeyiz diye düşünüyorum. Yani oruç tutabilmek için, öncelikle oruç tutacak imani ve islami bir seviyeye gelmek gerekir. 

Bu durumda sahih (doğru) bir imana ve asgari seviyede de olsa islami yaşantıya sahip olmayan bir kişinin oruç tutmasının bir çelişki olduğu ortaya çıkar. Mesela, 5 vakit namazını düzenli kılmayan ve üzerine düşen zekatını düzenli vermeyen bir kişinin ramazan orucunu aksatmadan tutması, kişinin kendisi açısından ciddi bir çelişkidir.

İman iddiasında ciddi olan bir Müslüman, bu çelişkiden kurtulmak için, düzenli namaz kılmaya ve zekat vermeye başlamalıdır mutlaka. Sadece namaz ve zekat değil, islami yaşamada her türlü eksikliğin bu şekilde telafi edilmesi gerekir ki, tutulan oruçlar oruç olabilsin. 

Yüce Allah’tan rızasını kazanmak eksenli manevi beklentileri olmayan birisi oruç tutmanın hikmetini ıskaladığı gibi, kendisini meşru olmayan şeylerden uzak tutmayan birisinin de, aslen meşru olan şeylerden uzak durmak suretiyle oruç tutması da, kendi kendisiyle çelişmek olacaktır.

Mesela, kadın yada erkeğin, normalde helal olan eşinden cinsel yönden faydalanması, oruç esnasında haramdır. Bu durumda, oruç tutan kişinin, öncelikle sadece eşinden cinsel yönden faydalanan; değil fiili zina, bakmak yada düşünmek şeklinde de olsa eşinden başkasından faydalanmayan birisi olması beklenir. 

Her hangi bir seviyede eşinden başkasından cinsel yönden faydalanan bir kişinin, oruç esnasında eşinden cinsel yönden faydalanmaması ne kadar ciddi bir kulluk ifadesi olabilir ki?

Yine, oruç esnasında aslen meşru olan helal şeyleri yemek ve içmekten kesilmek esastır. Lakin, içki gibi haram olan şeyleri kullanan yada insanların mallarını haram yollarla yiyen bir kişinin, oruç esnasında helal olan şeylerden uzak durması ne kadar ciddiye alınabilir?

Oruç Müslümanın Allah’ın Rızasına Ve Ahiret Kurtuluşuna Erişmesi İçin Bir Vesiledir

5.Maide Suresi 35. ayette ifade edilen, manevi anlamda Yüce Allah’a daha çok yakınlaşma arayışının (ebteğu ileyhi) vesilelerinden (araçlarından) biridir oruç. Elbette, 6.Enam Suresi 79, 162 ve 163. ayetlerde ifade edilen iman ve islam bilinç ve duyarlılığına sahip olan, bütün benliğiyle Allah’a yönelip hayatını ve ölümünü Allah’a adayan kişiler, oruç tutmakla bu duyarlılık ve bilinçlerini parlatır, keskinleştirebilirler.

Lakin 22.Hac Suresi 11’den 15’e kadar olan ayetlerde açıklanan, Allah’a uhrevi olmaktan ziyade dünyevi beklentilerle kıyılarda, kaçak – göçek kulluk etmeye çalışan, Allah’ın rızasına ve bu vesileyle ahiret kurtuluşuna erişmekten ziyade dünyevi imkan ve makamlara yakınlaşmayı arzulayan kimseler, oruç tutmakla hangi manevi beklentilere girmiş olabilirler ki?

Oruç Tutmak Allah’ın Sınırlarına Uyma Alıştırmasıdır

Oruç tutmanın aslen meşru olan şeylerden belli süre uzak durmak olduğunu söylemiştik. Bu durumda, kişinin meşru olmayan şeylerden (içki, zina, haram yiyecekler vs) daimi uzak durabilmesi için, zaman zaman meşru olan şeylerden de kendisini –haram kılmamak kaydıyla- mahrum kılmasının tavsiye edilen bir uygulama olduğunu söyleyebiliriz.

Nitekim, ramazan ayındaki oruçla bu uygulama toplumsal bir farz kılınmış, Müslümanların Allah’ın sınırlarına yanaşmamak hususundaki bilinç ve duyarlılıklarının toplumsal bazda yenilenmesi pekiştirilmesi temin edilmek istenmiştir. 

Bu durumu bir misalle daha iyi açıklayabiliriz. Köylü olanlar iyi bilir, tarlalarda mahsül için yetiştirilen ekin ve benzeri ürünler olduğu gibi, tarlaların sınırlarında otlar bulunur. Hayvan otlatan bir kişi, tarladaki mahsüle zarar vermemek istiyorsa, bu sınırlara yanaşmamalı, yanaşırsa her an teyakkuzda durarak hayvanların tarladaki ürüne zarar vermesini önlemeye çalışmalıdır. 

Lakin, sınırda otlayan hayvanların tarladaki ürüne zarar vermemesi neredeyse imkansız gibidir. Çoban bir an başını çevirdiği yada daldığı anda hayvanlar başlarını uzatıp mahsüle zarar verebilirler ve genelde verirler. 

Oruç Tutmak Yüce Allah’ın Helal Ve Haram Sınırlarına Uymakta Hassas Olmamızı Öğretir

Bu nedenle, meşru olmayan şeylerden uzak durmak isteyenler, zaruri olmadıkça meşruiyet sınırının son sınırına varmamaya, meşruiyet ile meşru olmayan alanlar arasında bir emniyet mesafesi – alanı – sınırı bulundurmaya dikkat etmek durumundadırlar. İşte oruç, bizleri bu emniyet mesafesi – alanı - sınırı için bir alıştırma ve hatırlatma işlevi de görüyor.

Bu pratikte nasıl düşünülmeli. Mesela, 24.Nur Suresi 31. ayette, mü’min erkek ve kadınların evlenmeleri helal olan karşı cinse olan bakışlarını zaruret sınırına indirmeleri istenmiştir. Çünkü, her bakış harama bulaşmasa da, bulaşma riski her daim mevcuttur. Bu nedenle, zaruri bakışlarla yetinilerek, gereksiz yere harama bulaşmaktan korunulmuş olunur.

Yine 33.Ahzab Suresi 32. ayette, peygamber hanımlarının evlenmeleri helal olan karşı cinsle olan konuşmalarında dikkatli olmaları, gereğinden fazla ve laubali konuşmamaları istenmiştir. Çünkü her konuşma muhatapta yanlış beklentiler oluşturmasa da, bu risk her daim mevcuttur. Zaruri ve her an teyakkuz halinde olan konuşmalarla yetinilmesi ile, gereksiz risklere düşülmemiş olur.

Allahın Helal Ve Haram Sınırlarının Pervasızca Çiğnendiği Ortamlarda Nasıl Davranmalıyız

Hülasa, oruç tutmaktan alacağımız bir hisse de, kendimizi her daim helal sınırında tutmak teyakkuzu olmalıdır. Bu kriterlere göre gündelik hayatımızı gözden geçirelim. Mesela cinsellik yönünden. Sokaklar, televizyon, gazeteler, internet vs. tam bir cinsel bataklıkta yaşıyorken, meşru olmayandan uzak durabilmek adına, meşru olanlardan ne kadar uzak durabiliyoruz? 

Mesela, eğer sokağa çıkmak meşru olmayan bakışlarımıza sebep olacaksa, eğer iş ve benzeri meşru zaruretler olmadıkça, sokaklardan, özellikle bataklığın en cıvık olduğu alanlardan uzak durmamız gerekmez mi? Çirkefe bulaşmamak adına, aslen meşru olan alanlardan gerekmedikçe faydalanmamak, orucun günlük hayatımızla alakalı olarak bize öğreteceği bir hikmet olamaz mı? 

Yine medyayı ele alalım. Bizi haram cinsel görüntülere bulaştıracak yazılı ve görsel medya araçlarına, meşru bir zaruret olmadıkça uzak durmamız gerekmez mi? Yememiz, içmemiz, konuşmamız, tatillerimiz vs. bir de bu açıdan değerlendirilmeli değil miyiz?

Oruç Tutmak, Ahiret Kurtuluşu İçin Sadece Açık Haramlardan Değil, Boş Ve Faydasız İşlerden Bile Uzak Durmamızı Öğretir

Yüce Allah 23.Mü’minun Suresi 3 ayette, kurtuluşa erişen mü’minlerin değil yalan ve haram sözler ve işler, haram olmamakla beraber boş ve faydasız olan sözlerden ve işlerden bile uzak durduklarını söylüyor. İşte oruç tutmakla bizler Allah’ın rızası için değil açık haramlar, aslında haram olmayan şeylerden de uzak duracağımızı ortaya koymuş oluyoruz. 

Bu nedenle, özellikle oruç esnasında sadece açık haramlardan değil, normalde haram olmayan lakin dünyevi yada uhrevi açıdan bize bir kazançta sağlamayan şeylerden de uzak durmak gerekmektedir. Kendimizi bu açıdan da muhasebe etmeliyiz. 

Orucun hikmetleri elbette buraya kadar yazdıklarımızdan ibaret değil. Orucun kişiye acziyetini, fakir ve muhtaçları hatırlatması, toplumsal dayanışma ve kaynaşmaya vesile olması gibi diğer önemli hikmetleriyle ilgili olarak her zaman bilgiler veriliyor ve gündemler oluşuyor. 

Lakin değinmeye çalıştığımız orucun temel hikmet ve hedeflerine yeterince değinilmemektedir. Bu nedenle orucun pek gündeme gelmeyen ancak esas olan hikmetlerine değinmeye çalıştık. 

Burada gündeme getirdiğimiz temel hikmetler üzerinde durulup gereği yerine getirilmeden gerçek bir oruçtan bahsedilemeyeceği gibi, tutulan oruçlarda oruç tutmanın gerçek hikmetlerini, yani Allah’ın rızasını kazanma eksenli manevi hedeflere erişmeye vesile olamaz.

 

  • Yorumlar 1
    Diğer Haberler
    PANO
    KARİKATÜR
    Tüm Hakları Saklıdır © 2001 Haksöz Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0 212 635 43 75 | Faks : 0 212 631 55 27 | Haber Yazılımı: CM Bilişim